Κεντρική Ασία μέρος 2ο: Στίγμα “μαϊμού”, αναπάντεχα κεράσματα και η αγκαλιά των χαμένων πατρίδων

 


Κείμενο: Άντζελα και Κώστας Μανούσος
Φωτογραφίες: Άντζελα και Κώστας


Τι θα διαβάσετε σε αυτό το μέρος:

Η περιπέτεια στην Ευρασία συνεχίζεται και οι δύο τροχοί του #tsoulai αφήνουν πίσω τους τα βουνά του Καυκάσου για να βουτήξουν στα βαθιά. Σε αυτό το δεύτερο μέρος του οδικού μας, θα ζήσετε μαζί μας τη σουρεαλιστική Οδύσσεια των ρωσικών συνόρων, εκεί όπου η γραφειοκρατία των 90s συναντά τα πιο απρόσμενα, «χειροκίνητα» αλκοτέστ. Θα χαθούμε σε πόλεις όπου τα GPS τρελαίνονται και δείχνουν στίγματα «μαϊμού» εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, θα αντικρίσουμε το απόκοσμο «Τέρας της Κασπίας» παροπλισμένο στην άμμο και θα ανακαλύψουμε την κληρονομιά του δικού μας Ιωάννη Βαρβάκη στις εκβολές του Βόλγα.

Όταν δε οι ρόδες μας πατήσουν την απέραντη, διψασμένη στέπα του Καζακστάν, το ταξίδι θα μας δείξει το πιο σκληρό, αλλά και το πιο μαγικό του πρόσωπο. Θα παλέψουμε με λυσσαλέους ανέμους, άγριους χωματόδρομους που κάνουν τις αναρτήσεις να υποφέρουν, και κοπάδια από καμήλες που κόβουν τον δρόμο. Όμως, πάνω απ' όλα, είναι οι άνθρωποι που θα μας κλέψουν την καρδιά. Από παιδάκια στα φανάρια και νταλικέρηδες στη μέση του πουθενά που μας κερνάνε με αγνή γενναιοδωρία, μέχρι την πιο συγκλονιστική στιγμή του ταξιδιού: ένα αναπάντεχο, αντάμωμα με τους Έλληνες τρίτης γενιάς στο Σιμκέντ.

Φορέστε τα κράνη σας. Η Κεντρική Ασία μάς υποδέχεται με σκόνη, αλλά μας αποζημιώνει με καθαρή ψυχή!


Ρωσία: Με τυφλό GPS στο «Τέρας της Κασπίας» μέχρι την κληρονομιά του Βαρβάκη 


Προτού ξεκινήσω να ξετυλίγω το κουβάρι των χιλιομέτρων στη ρωσική γη, οφείλω να κάνω μια στάση σε αυτό που λέμε «χρήσιμες πληροφορίες». Το πέρασμα στη Ρωσία σήμερα δεν έχει καμία σχέση με όσα ξέρατε. Απαιτεί, συλλογή πρόσφατων επιβεβαιωμένων πληροφοριών και υπομονή, καθώς οι κανόνες έχουν αλλάξει ριζικά. Αν λοιπόν σχεδιάζετε ένα παρόμοιο road trip, κρατήστε αυτές τις πολύτιμες σημειώσεις για να μη βρεθείτε προ εκπλήξεων. Πάντα ελέγχουμε την πληροφορία!


Χρήσιμες πληροφορίες

📑 Έγγραφα & Διαδικαστικά

  • Είσοδος στη χώρα: Μπορείς να περάσεις τα σύνορα αυστηρά με έγκυρο διαβατήριο και βίζα.

  • Ισχύς εγγράφων: Το διαβατήριό σου πρέπει να έχει ισχύ τουλάχιστον 6 μηνών από την ημερομηνία εισόδου σου στη Ρωσία.

  • Βίζα: Είναι υποχρεωτική για τους Έλληνες πολίτες.

  • Κόστος & διάρκεια βίζας: Η αξία, ο αριθμός των εισόδων-εξόδων και οι ημέρες παραμονής εξαρτώνται αποκλειστικά από τον τύπο της βίζας που θα εκδώσεις.

  • SOS για τις e-visas: Οι online ηλεκτρονικές βίζες δεν γίνονται δεκτές σε όλα τα συνοριακά περάσματα, οπότε χρειάζεται προσεκτικός έλεγχος της διαδρομής.

  • Ταξιδιωτική ασφάλεια: Είναι υποχρεωτική για την έκδοση της βίζας και εκδίδεται πακέτο μαζί της.

  • Ασφάλεια οχήματος: Η ευρωπαϊκή πράσινη κάρτα δεν έχει καμία ισχύ στη Ρωσία.

  • Αγορά στα σύνορα: Είναι υποχρεωτικό να αγοράσεις τοπική ρωσική ασφάλεια για τη μηχανή, αμέσως μόλις περάσεις τον έλεγχο των συνόρων.

💳 Οικονομικά & αγορές: Το απόλυτο μπλακάουτ των καρτών

  • Πληρωμές με κάρτα: Λόγω του αποκλεισμού της χώρας από το διεθνές τραπεζικό σύστημα, δεν μπορείς να χρησιμοποιήσεις ΚΑΜΙΑ κάρτα, ούτε να λάβεις εμβάσματα από το εξωτερικό.

  • Συνάλλαγμα & μετρητά: Το ταξίδι γίνεται αποκλειστικά με μετρητά (ευρώ ή δολάρια) που θα αλλάξεις σε ρούβλια (RUB), μόνο σε επίσημες τράπεζες.

  • SOS για τα χαρτονομίσματα: Τα ευρώ ή δολάρια που έχεις μαζί σου πρέπει να είναι κυριολεκτικά κολλαριστά. Αν έχουν την παραμικρότερη τσάκιση, σημάδι ή ανεπαίσθητη κηλίδα, οι τράπεζες θα αρνηθούν να τα δεχτούν.

  • 👓 Γυαλιά Πρεσβυωπίας: Σε αντίθεση με την Τουρκία και όπως ακριβώς ισχύει στην Ελλάδα, αν χρειαστείς έτοιμα γυαλιά ανάγνωσης, μπορείς να τα βρεις και να τα αγοράσεις εύκολα από τα τοπικά φαρμακεία.

🌐 Επικοινωνία & Ίντερνετ

  • Τηλεφωνία & data: Η πιο σίγουρη λύση είναι μια eSIM για τα κινητά που το υποστηρίζουν, αρκεί να ενεργοποιηθεί και να λειτουργήσει σωστά με το που αλλάξεις δίκτυο. Σημειώνουμε ότι εδώ και έναν χρόνο, τα δεδομένα των κινητών που εισέρχονται στη χώρα μπλοκάρονται για 24 ώρες.

  • Τοπική SIM: Η εναλλακτική λύση είναι η αγορά μιας φυσικής τοπικής κάρτας SIM από κάποιο κατάστημα, πράγμα που απαιτεί χρονοβόρες διαδικασίες και για αυτόν τον λόγο το αποφύγαμε.

  • Γλώσσα επικοινωνίας: Το ποσοστό των ανθρώπων που μιλάνε αγγλικά είναι πολύ χαμηλό, οπότε η γνώση βασικών ρωσικών (ή η χρήση offline μεταφραστή) είναι απαραίτητη για τη συνεννόηση.

🏍️ Στον δρόμο: Οδηγική συμπεριφορά & όρια ταχύτητας

  • Οι οδηγοί: Είναι σαφώς λιγότερο επικίνδυνοι και πολύ πιο προβλέψιμοι από τους οδηγούς στη Γεωργία.

  • Οδική κουλτούρα: Σέβονται τη σήμανση, τηρούν σε μεγάλο βαθμό τους κανόνες και σταματάνε πάντα στα φανάρια.

  • Προσοχή στα LADA: Χρειάζεται αυξημένη προσοχή στα παλιά, σκληροτράχηλα LADA που κυκλοφορούν παντού και κινούνται με τους δικούς τους απρόβλεπτους ρυθμούς.

  • Όρια ταχύτητας: Στο επαρχιακό οδικό δίκτυο τα όρια ταχύτητας κυμαίνονται αυστηρά από 60 έως 90 km/h.

  • Κάμερες & έλεγχοι: Η αστυνόμευση είναι έντονη σε όλο το δίκτυο και οι κάμερες καταγραφής παραβάσεων καραδοκούν παντού.

  • Ο χρυσός κανόνας: Μην διανοηθείς να πατήσεις συνεχόμενη γραμμή στο οδόστρωμα, καθώς το πρόστιμο και οι έλεγχοι είναι αμείλικτοι.

Η γραφειοκρατία των 90s, το «τρελό» GPS και το Grozny που μας έκλεψε την καρδιά

Κυριακή 10 Μαΐου. Αναχωρήσαμε από τη Στεπαντσμίντα γύρω στις 08:00 το πρωί, έτοιμοι να κατηφορίσουμε προς την έξοδο της Γεωργίας και να αντιμετωπίσουμε τα ρωσικά σύνορα. Όποιος έχει ταξιδέψει προς τα εδώ το ξέρει καλά: η μέρα που περνάς στη Ρωσία είναι πάντα δύσκολη και απρόβλεπτη. Ακόμα κι αν ξυπνήσεις αχάραγα, δεν έχει καμία απολύτως σημασία. Το κοντέρ της αναμονής έγραψε 4,5 ώρες στα σύνορα και άλλη μιά ώρα για να βγάλουμε την τοπική ασφάλεια της μηχανής.

Η όλη διαδικασία σε μεταφέρει σε άλλες εποχές. Αυτό που μας τσάκισε τα νεύρα όμως, ήταν οι τελωνειακές φόρμες της μοτοσυκλέτας που έπρεπε να συμπληρώσουμε. Κατά έναν παράδοξο τρόπο, ο έλεγχος των διαβατηρίων και η επιθεώρηση του #tsoulai έγιναν αρκετά γρήγορα αυτή τη φορά. Οι Ρώσοι συνοριοφύλακες είναι ευγενικοί μαζί μας, εκεί όμως που κολλήσαμε για ώρες ήταν η τελική γραφειοκρατική έγκριση. Αφού συμπληρώσαμε και ξαναγράψαμε τη φόρμα της μηχανής τρεις φορές από την αρχή, πατήσαμε επίσημα ρωσικό έδαφος κατά τις δυόμισι το μεσημέρι. Τέλος καλό, όλα καλά!


Κάναμε την πρώτη μας στάση για ανεφοδιασμό και ανάσα μετά από 20 χιλιόμετρα. Μέχρι εκεί όλα πήγαιναν ρολόι. Η πραγματική περιπέτεια ξεκίνησε μόλις μπήκαμε στο Βλαντικαβκάζ (Vladikavkaz), όπου χάσαμε τελείως το σήμα του GPS, τόσο στην κανονική συσκευή όσο και στα κινητά! Σαν να μην έφτανε αυτό, η esim της Maya που είχαμε εγκαταστήσει στο κινητό μας, δεν λειτούργησε ποτέ στη Ρωσία. Αυτό σήμαινε πως ξεμείναμε από δεδομένα στον δρόμο και ίντερνετ θα είχαμε πλέον μόνο στα καταλύματα, όπου υπήρχε Wi-Fi.

Βρεθήκαμε ξαφνικά να πλοηγούμαστε όπως ταξίδευαν οι παλιοί πολλά χρόνια πριν, τότε που δεν υπήρχαν smart συσκευές, σταματώντας στην άκρη και ρωτώντας τους ντόπιους για τις κατευθύνσεις. Αφού καταφέραμε να βγούμε από το Βλαντικαβκάζ και πιάσαμε την πορεία μας προς το Γκρόζνι (Grozny), το σήμα άρχισε να παίζει ένα τρελό παιχνίδι, μια ερχόταν και μια έφευγε. Το χειρότερο όμως ήταν ότι η τοποθεσία που έδειχνε η οθόνη δεν είχε καμία σχέση με την πραγματικότητα! Για παράδειγμα, ενώ βρισκόμασταν λίγο έξω από το Βλαντικαβκάζ, το GPS επέμενε να μας δείχνει ότι κινούμαστε κάπου κοντά στο... Βολγκογκράντ, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά!

Κι εκεί που οδηγούσαμε με τα μάτια καρφωμένα στις ταμπέλες και το μυαλό στις διαδρομές, το ταξίδι μας επανέφερε το χαμόγελο με τον πιο όμορφο τρόπο. Περίπου 80 χιλιόμετρα προτού φτάσουμε στο Γκρόζνι, σταματήσαμε σε ένα φανάρι. Ξαφνικά, ένα παιδάκι κατέβηκε από το διπλανό αυτοκίνητο, μας πλησίασε και μας πρόσφερε ένα κλειστό πακέτο με γλυκάκια, τα δικά του γλυκάκια, που αποφάσισε να τα χαρίσει σε αυτούς τους δύο περίεργους αναβάτες, με ένα ζεστό χαμόγελο και μια ματιά γεμάτη θαυμασμό.


Η κίνηση αυτή μας συγκίνησε βαθιά. Μέχρι στιγμής, αυτό το ταξίδι συνεχίζει να μας αποδεικνύει την απίστευτη γενναιοδωρία του δρόμου: μας έχουν κεράσει, μας έχουν κάνει δώρα και μας έχουν ανοίξει πόρτες εκεί που δεν το περιμέναμε.

Η άφιξή μας στο Γκρόζνι ήταν η μεγαλύτερη έκπληξη της ημέρας. Αντικρίσαμε κάτι που δεν περιμέναμε: μια πόλη πανέμορφη, απίστευτα καθαρή και περιποιημένη, τουλάχιστον σε όλο το κέντρο της. Μας άρεσε τόσο πολύ η ατμόσφαιρα και ο παλμός της, που πήραμε την απόφαση να μείνουμε εδώ μία μέρα παραπάνω, για να τη γυρίσουμε και να την απολαύσουμε όπως της αξίζει. Η Ρωσία μας υποδέχτηκε σκληρά στα σύνορα, αλλά μας αποζημιώνει ήδη!

Όταν το παρελθόν σβήνει και οι πόλεις ξαναγεννιούνται

Δευτέρα 11 Μαΐου. Το πρωί ξεκίνησε με την αποστολή να βρούμε τράπεζα για συνάλλαγμα, όμως υπολογίζαμε χωρίς τον ξενοδόχο. Λόγω της 9ης Μαΐου, της «Ημέρας της Νίκης» στον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο, η χώρα βρισκόταν σε τριήμερη επίσημη αργία και τα πάντα ήταν κλειστά. Ευτυχώς, είχαμε προνοήσει και αλλάξαμε κάποια χρήματα όσο ήμασταν στη Γεωργία, οπότε δεν ξεμείναμε τελείως.

Καθώς απολαμβάναμε το πρωινό καφεδάκι μας, κοιτούσαμε γύρω μας αυτή την ολοζώντανη πόλη και ήταν αδύνατο να μην ανατρέξουμε στην ιστορία της. Το Γκρόζνι και η Τσετσενία κουβαλάνε ένα απίστευτα βαρύ παρελθόν.

Γκρόζνι: Από τα συντρίμμια στην απόλυτη ανοικοδόμηση

Τη δεκαετία του '90, κατά τη διάρκεια των δύο καταστροφικών πολέμων της Τσετσενίας, το Γκρόζνι ισοπεδώθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά. Το 2002, ο ΟΗΕ το είχε ανακηρύξει επίσημα ως «την πιο κατεστραμμένη πόλη στη Γη». Η απόλυτη ανατροπή ήρθε στις αρχές της δεκαετίας του 2000, όταν η εξουσία πέρασε στην οικογένεια Καντίροφ. Μετά την αποκατάσταση των σχέσεων με τη Μόσχα και τη ροή τεράστιων ομοσπονδιακών κονδυλίων, η πόλη κυριολεκτικά ξαναχτίστηκε από το μηδέν, μεταμορφώνοντας το πεδίο μαχών σε μια υπερσύγχρονη, φουτουριστική μητρόπολη με εντυπωσιακούς ουρανοξύστες.


Μετά τη βόλτα, μπήκαμε σε ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο που λειτουργούσε κανονικά, για να κάνουμε άλλη μια προσπάθεια με την επικοινωνία. Θέλαμε να κάνουμε μια προσπάθεια να αγοράσουμε μια τοπική φυσική κάρτα SIM. Δυστυχώς, οι πληροφορίες που είχαμε επιβεβαιώθηκαν στο 100%. Η γραφειοκρατία και οι απαιτήσεις ταυτοποίησης για τους ξένους ήταν τέτοιες που στάθηκε αδύνατο να βγάλουμε άκρη. Έτσι, μείναμε χωρίς κάρτα. 



Το «Αγγλικό Κάστρο» και το πετρέλαιο της Shell

Συνεχίζοντας την περιήγησή μας, αφήσαμε σιγά-σιγά το κέντρο και κινηθήκαμε προς τα περίχωρα της πόλης, με προορισμό ένα πολύ ιδιαίτερο κτίριο: το Groznenskiy Neftyanoy Nauchno-Issledovatel'skiy Institut (Ινστιτούτο Ερευνών Πετρελαίου του Γκρόζνι), γνωστό στους ντόπιους και ως «Αγγλικό Κάστρο».

Η ιστορία του Κάστρου μέσα στις φλόγες:

Το εντυπωσιακό αυτό τριώροφο οικοδόμημα, χτίστηκε τη δεκαετία του 1920. Είχε παραγγελθεί από βρετανικές πετρελαϊκές εταιρείες (όπως η Shell), που εκμεταλλεύονταν το πλούσιο σε πετρέλαιο υπέδαφος της Τσετσενίας κατά την «μεγάλη πετρελαϊκή έκρηξη» της περιοχής. Μετά την εγκαθίδρυση της Σοβιετικής Ένωσης, το κτίριο στέγασε το περίφημο Ινστιτούτο Πετρελαίου. Κατά τη διάρκεια των πολέμων του '90, το “κάστρο” βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των μαχών και υπέστη τεράστιες καταστροφές.

Σήμερα, το κτίριο κουβαλάει πάνω του έντονα τα σημάδια του χρόνου και των βομβαρδισμών. Αυτή η «πληγωμένη» αρχιτεκτονική του, όμως, το έχει μετατρέψει σε ένα απίστευτα ατμοσφαιρικό και φωτογραφικό σημείο. Μάλιστα, όταν φτάσαμε, πετύχαμε μια μεγάλη ομάδα μαθητών που έκανε εκεί τη φωτογράφιση της σχολικής τους αποφοίτησης! Ήμασταν οι μοναδικοί ξένοι σε ολόκληρο το κτίριο και ακόμα απορώ πώς δεν μας έδιωξαν οι φύλακες. Έτσι, βρήκαμε την ευκαιρία, χαθήκαμε στους διαδρόμους του και καταφέραμε να αποτυπώσουμε μερικές πραγματικά πανέμορφες φωτογραφίες.




Η παράξενη καθημερινότητα στους δρόμους του Γκρόζνι

Η ζωή στο Γκρόζνι έχει τους δικούς της, πολύ ιδιαίτερους κανόνες. Λόγω του Ισλάμ, η πόλη είναι «στεγνή» από αλκοόλ και καπνό. Δεν είδαμε ούτε έναν άνθρωπο να καπνίζει ή να πίνει αλκοόλ σε δημόσιο χώρο. Η καθαριότητα είναι βιβλική. Δεν υπάρχει ούτε μισό σκουπίδι κάτω, ούτε στο κέντρο αλλά ούτε και στις πιο έξω γειτονιές. Ξεχάστε επίσης τα γκράφιτι, είτε τα καλλιτεχνικά είτε τα οπαδικά/βανδαλιστικά, οι τοίχοι είναι πεντακάθαροι.

Ένα άλλο στοιχείο που μας έκανε εντύπωση ήταν η παντελής απουσία αδέσποτων σκυλιών. Το μόνο που συναντήσαμε ήταν ελάχιστες γάτες, ζήτημα να ήταν 8 με 10 σε ολόκληρη τη βόλτα μας. Αλλά και τα κατοικίδια είναι είδος που εδώ δεν ευδοκιμεί, μόλις δύο σκυλάκια είδαμε με τους ιδιοκτήτες τους, οι οποίοι, από ό,τι καταλάβαμε, πρέπει να ήταν επισκέπτες από κάποια άλλη περιοχή της Ρωσίας.



Όσο για την οδική συμπεριφορά; Οι οδηγοί κινούνται εντελώς «ό,τι να 'ναι», όμως σταματάνε πάντα στις διαβάσεις των πεζών. Παρατηρήσαμε επίσης μια παράξενη συνήθεια των ντόπιων ανδρών: πολλοί από αυτούς κάθονταν με τις ώρες μέσα στα παρκαρισμένα αυτοκίνητά τους, έχοντας την πόρτα ολόκληρη ανοιχτή, σαν να περίμεναν κάτι, συχνά κάνοντας παρέα με έναν φίλο τους.

«Για πλύσιμο ποδιών... πάρτε το ασανσέρ για τον 3ο!»

Η περιήγησή μας εκείνη την ημέρα έγραψε τελικά κοντά στα 10 χιλιόμετρα περπάτημα. Επιστρέφοντας το απόγευμα στο κατάλυμα, τηρήσαμε την κλασική πλέον ταξιδιωτική μας ρουτίνα. Κάθισα να γράψω το ημερολόγιο του δρόμου, ενώ παράλληλα απλώσαμε τους χάρτες για να μελετήσουμε προσεκτικά τη διαδρομή της επόμενης ημέρας.

Από την Τσετσενία στο Νταγκεστάν: Σκόνη, φαράγγια και το «Τέρας της Κασπίας»


Τρίτη 12 Μαΐου. Κατά τις 08:00 το πρωί αφήσαμε πίσω μας το υπέροχο Γκρόζνι, βγαίνοντας από την κεντρική λεωφόρο Πούτιν. Ακόμη και όταν είχαμε διανύσει αρκετά χιλιόμετρα μακριά από την πόλη, η καθαριότητα παρέμενε υποδειγματική, ούτε ίχνος από σκουπίδια.

Η απότομη προσγείωση στην οδηγική πραγματικότητα έγινε με το που περάσαμε τα σύνορα και μπήκαμε στην περιφέρεια του Νταγκεστάν. Στην πρώτη κιόλας πόλη που συναντήσαμε, γινόταν το αδιαχώρητο. Σταματημένα αυτοκίνητα όπου να 'ναι, μπλοκαρισμένοι κόμβοι, ζέστη, σκόνη και ένα γενικότερο κυκλοφοριακό χάος απείρου κάλλους! Εκεί συνειδητοποιήσαμε και μια μεγάλη αντίθεση. Οι δρόμοι στην περιφέρεια της Τσετσενίας ήταν σε άριστη κατάσταση, κάτι που δυστυχώς δεν ίσχυε για το οδικό δίκτυο του γειτονικού Νταγκεστάν.

Κάνοντας μια παράκαμψη, κινηθήκαμε προς έναν πολύ δημοφιλή τοπικό τουριστικό προορισμό, την περιοχή Glavryba. Στο σημείο αυτό υπάρχει ένα μεγάλο υδροηλεκτρικό εργοστάσιο, ενώ οι γέφυρες που ορθώνονται πάνω από το εντυπωσιακό φαράγγι χρησιμοποιούνται από τους πιο τολμηρούς για bungee jumping. 

Από κάτω, στα ορμητικά νερά, ταχύπλοα σκίζουν το ποτάμι προσφέροντας μια γερή δόση αδρεναλίνης και μια μοναδική θέα στους επισκέπτες. 

Εμείς, πιο χαλαροί, προτιμήσαμε απλώς να κάτσουμε στην απέναντι μεριά της γέφυρας και να απολαύσουμε ένα ζεστό καφεδάκι χαζεύοντας το τοπίο.

Ντερμπέντ: Η Αρχαία Πύλη της Κασπίας

Αμέσως μετά, ανεβήκαμε ξανά στη σέλα και πήραμε νότια κατεύθυνση με προορισμό το ιστορικό Ντερμπέντ (Derbent), μια από τις παλαιότερες πόλεις ολόκληρης της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

Η στρατηγική θέση του Ντερμπέντ είναι μοναδική, καθώς είναι χτισμένο σε ένα στενό πέρασμα μόλις τριών χιλιομέτρων ανάμεσα στα βουνά του Καυκάσου και την ακτογραμμή της Κασπίας Θάλασσας. Η τοποθεσία αυτή αποτελούσε για αιώνες την «Πύλη της Κασπίας», τον απόλυτο έλεγχο των εμπορικών και στρατιωτικών οδών ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ασία. Στην κορυφή της πόλης δεσπόζει το επιβλητικό Φρούριο Naryn-Kala, ένα μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO με διπλά τείχη που έφταναν μέχρι τη θάλασσα, το οποίο άντεξε σε αμέτρητες πολιορκίες Περσών, Αράβων και Μογγόλων.

Αντικρίζοντας το «Τέρας της Κασπίας»

Προσπεράσαμε προσωρινά το κέντρο της πόλης για να κατευθυνθούμε προς την παραλία, όπου βρίσκεται το περίφημο Patriot Park. Ο λόγος της επίσκεψής μας ήταν ένα από τα πιο απόκοσμα και διάσημα αξιοθέατα της σοβιετικής στρατιωτικής μηχανικής, το θρυλικό Ekranoplan, παγκοσμίως γνωστό και ως το «Τέρας της Κασπίας».

Αντικρίζοντας αυτό το τεράστιο υβρίδιο πλοίου και αεροπλάνου, που κάποτε πετούσε με απίστευτες ταχύτητες λίγα μέτρα πάνω από την επιφάνεια του νερού και να το βλέπεις πλέον ανασυρμένο από την ακτή, να στέκεται επιβλητικό μέσα στο ειδικά διαμορφωμένο πάρκο ανάμεσα στα υπόλοιπα στρατιωτικά εκθέματα, σου προκαλεί δέος. Αφού βγάλαμε τις απαραίτητες φωτογραφίες, γυρίσαμε προς το κατάλυμά μας και βγήκαμε για μια σύντομη πρώτη περιήγηση στους δρόμους της πόλης.


Όσο για τον #tsoulai, τα πηγαίνει μια χαρά και δεν έχει βγάλει το παραμικρό πρόβλημα μέχρι στιγμής. Ίσως σε κάποια σημεία να μας λείπει λίγο η παραπάνω δύναμη, ειδικά με τόσο φορτίο, αλλά στην πραγματικότητα αυτό δεν αποτελεί θέμα. Οι ταχύτητες με τις οποίες κινούμαστε έτσι κι αλλιώς δεν ξεπερνάνε, ακόμα και στο καλύτερο σενάριο, τα 110 χλμ/ώρα. Εξάλλου, με τις κάμερες να παραμονεύουν σε κάθε γωνία και τα συνεχή μπλόκα της αστυνομίας, η γρήγορη οδήγηση είναι απλώς αδύνατη.

Το πιο «αστυνομικό» 24ωρο και ένα αλκοτέστ... με την ανάσα

Τετάρτη 13 Μαΐου. Προτού αποχαιρετήσουμε οριστικά το Ντερμπέντ, αφιερώσαμε περίπου μία ώρα για να επισκεφθούμε το επιβλητικό φρούριό της. 


Η θέα από ψηλά μας αποζημίωσε, όμως τα πραγματικά «αξιοθέατα» της ημέρας μας περίμεναν στον δρόμο. Κατηφορίζοντας από το κάστρο για να βρούμε την κεντρική αρτηρία και να αναχωρήσουμε, πέσαμε πάνω στο πρώτο μπλόκο της αστυνομίας. Αυτό που ακολούθησε ήταν τόσο σουρεαλιστικό, που δύσκολα αποτυπώνεται σε μερικές γραμμές.

Ο αστυνομικός μας έκανε σήμα, πλησίασε και αφού συστήθηκε ευγενικά, ξεκινήσαμε την προσπάθεια να βρούμε έναν κοινό κώδικα επικοινωνίας. Μετά από μερικά δευτερόλεπτα καταλάβαμε τι ακριβώς ζητούσε: ήθελε να του φυσήξω... κατευθείαν στα μούτρα για να μυρίσει τον εκπνεόμενο αέρα μου και να τσεκάρει αν είχα πιει! Με λίγα λόγια, ζήσαμε ένα παραδοσιακό αλκοτέστ, βγαλμένο από άλλες εποχές

Αφού το «τεστ» βγήκε πανηγυρικά αρνητικό, αφήσαμε πίσω μας την πόλη και βάλαμε πλώρη προς τον βορρά, επιλέγοντας μια διαδρομή μέσα από τα βουνά και το δευτερεύον επαρχιακό δίκτυο. Προορισμός μας για σήμερα ήταν το Κιζλιάρ (Kizlyar). Στη διαδρομή κάναμε μια υποχρεωτική στάση στη μεγάλη παραλιακή πόλη και πρωτεύουσα του Νταγκεστάν Μαχατσκαλά (Makhachkala), για να βρούμε τράπεζα και να κάνουμε συνάλλαγμα. Η εμπειρία, όμως, της εισόδου και της εξόδου από αυτή την πόλη ήταν ένα πραγματικό κυκλοφοριακό δράμα, γεμάτο κίνηση και καθυστερήσεις.

Στην κάμερα των ρωσικών μπλόκων

Η μέρα όμως, έμελλε να εξελιχθεί σε ένα ατελείωτο γαϊτανάκι ελέγχων. Περίπου 30 χιλιόμετρα πριν φτάσουμε στο Κιζλιάρ, προσπεράσαμε ένα φορτηγό. Ο οδηγός του μας είχε αντιληφθεί και έκανε δεξιά στην άκρη του δρόμου για να μας διευκολύνει, μια σπάνια περίπτωση ευγένειας για τα δεδομένα της περιοχής. Δευτερόλεπτα μετά, όμως, ακούστηκε πίσω μας ο γνώριμος ήχος της σειρήνας. Κάναμε δεξιά, ο αστυνομικός πλησίασε, συστήθηκε και μας ρώτησε: «Ξέρετε γιατί σας σταμάτησα;».

«Νομίζουμε πως ναι», του απαντήσαμε.

«Πατήσατε συνεχόμενη γραμμή», μας είπε. Επειδή η προσπέραση έγινε ακριβώς στο σημείο που άλλαζε η σήμανση, δεν ήμουν σίγουρος αν είχα κάνει την παράβαση. Την αμφιβολία μας την έλυσε το ίδιο το όργανο της τροχαίας, δείχνοντάς μας το βίντεο στο κινητό του. Πράγματι, είχα πατήσει τη συνεχόμενη γραμμή για μόλις δύο μέτρα προτού αυτή γίνει διακεκομμένη! Αφού έλεγξε εξονυχιστικά τα έγγραφά μας, μας έκανε μια σύσταση να μην επαναληφθεί και μας τη «χάρισε» με ένα χαμογελαστό «Ντασβιντάνια» (Εις το επανιδείν). «Ντασβιντάνια» του είπαμε κι εμείς, ανακουφισμένοι που γλιτώσαμε το τσουχτερό πρόστιμο.

Ένας δρόμος, ατελείωτα σταματήματα

Δεν είχαν απομείνει ούτε 10 χιλιόμετρα μέχρι την πόλη, κι όμως, στην είσοδο του Κιζλιάρ μας σταμάτησαν και πάλι! Εδώ ακολουθήθηκε η πλήρης τυπική διαδικασία: έλεγχος διαβατηρίων, έλεγχος της κάρτας μετανάστευσης (immigration paper) και των εγγράφων της μηχανής (TIP), συνοδευόμενα από τις κλασικές ερωτήσεις: «Από πού είστε;», «Πού πάτε;», «Πού θα μείνετε;».

Μετά και από αυτό το τρίτο «τσεκάρισμα», στα τελευταία 5 χιλιόμετρα που απέμεναν, κανείς δεν μας ξαναενόχλησε. Σαν οδηγικό κομμάτι, το σημερινό δρομολόγιο ήταν τελείως αδιάφορο και κουραστικό. Η ποιότητα της ασφάλτου ήταν κακή, γεμάτη επικίνδυνες λακκούβες, ενώ οι κάμερες επιτήρησης καραδοκούσαν παντού. Από πλευράς εμπειριών, όμως, η μέρα ήταν γεμάτη παλμό λόγω των συνεχών επαφών με τις αρχές.

Με το που πατήσαμε το πόδι μας στο κατάλυμα, ο ουρανός άνοιξε και άρχισε να βρέχει. Βγήκαμε για λίγο γρήγορα στην πόλη για να βρούμε κάτι να φάμε και επιστρέψαμε αμέσως στο δωμάτιο για την προετοιμασία της επόμενης ημέρας. Η νύχτα μας βρήκε να μελετάμε τις διαδρομές για την τελευταία μας διανυκτέρευση στη Ρωσία, σε αυτό το πρώτο σκέλος του ταξιδιού. Το Καζακστάν πλησιάζει!

Η τρελή ρεσεψιονίστ-αναβάτης και η κληρονομιά του «Βασιλιά του Χαβιαριού»

Πέμπτη 14 Μαΐου. Ξυπνώντας το πρωί, η πρώτη ματιά έξω από το παράθυρο έφερε μια μικρή απογοήτευση.Βροχή! Σκέφτηκα αμέσως πως η μέρα δεν ξεκινάει καθόλου καλά, καθώς μας περίμενε η γνωστή, χρονοβόρα διαδικασία με τα αδιάβροχα και την οδήγηση στο βρεγμένο οδόστρωμα.


Όλο αυτό το γκρίζο σκηνικό, όμως, ανατράπηκε πλήρως κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της μοτοσυκλέτας για την αναχώρηση. Η ρεσεψιονίστ του καταλύματος, μια κυρία κάποιας ηλικίας, μας πλησίασε γεμάτη ενθουσιασμό και ζήτησε να βγάλει μια φωτογραφία φορώντας το κράνος μου! Αφού καταφέραμε και της το φορέσαμε με τα χίλια ζόρια  (Όχι… δεν μπορείτε να το φορέσετε με τα γυαλιά… ούτε με τα μακριά σας σκουλαρίκια…), η επιθυμία της δεν σταμάτησε εκεί. Μας ζήτησε να βγούμε έξω, να ανέβει πάνω στον #tsoulai και να φωτογραφηθεί σαν πραγματική αναβάτης. Δεν την ένοιαξε καθόλου που η σέλα ήταν μούσκεμα από τη βροχή. Ήθελε αυτή τη φωτογραφία πάση θυσία.


Σε όλο αυτό το απίθανο σκηνικό ήμασταν παρόντες μαζί με έναν από τους τρεις Κινέζους μοτοσυκλετιστές που είχαν διανυκτερεύσει στο ίδιο κατάλυμα. Η ατμόσφαιρα έγινε αμέσως χαρούμενη και πέρα για πέρα θετική, κάνοντάς μας να ξεχάσουμε εντελώς τον κακό καιρό. Λίγο μετά, εμφανίστηκε και ο δεύτερος Κινέζος της παρέας. Πιάσαμε αμέσως την κουβέντα, με κεντρικό θέμα συζήτησης τον #tsoulai, το δικό μας κινέζικο μηχανάκι, που μέχρι στιγμής αποδεικνύει ότι όντως... τσουλάει εξαιρετικά!

Στα δίχτυα των ρωσικών ελέγχων και του ανέμου

Αφού χαιρετηθήκαμε, γεμάτοι με τη θετική ατμόσφαιρα του πρωινού, ξεκινήσαμε. Τα πρώτα χιλιόμετρα της σημερινής διαδρομής έγιναν πάνω στους άθλιους, γεμάτους λακκούβες και πλημμυρισμένους δρόμους του Κιζλιάρ. Ευτυχώς για εμάς, η βροχή σταμάτησε σύντομα. Τη θέση της όμως πήρε ο δυνατός άνεμος, ο οποίος μας συνόδευσε και μας ταλαιπώρησε στο μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής μέχρι το Αστραχάν.

Κάπου στο ενδιάμεσο της διαδρομής, ήρθε η ώρα για ακόμη ένα σταμάτημα από τις αρχές. Μας περίμενε ένα μεγάλο, οργανωμένο μπλόκο της αστυνομίας. Μας ανάγκασαν να αφήσουμε τη μοτοσυκλέτα μας έξω και μας οδήγησαν μέσα σε ένα κοντέινερ. Εκεί, η διαδικασία ήταν καθαρά ελεγκτική. Δώσαμε μόνο τα διαβατήριά μας, καταγράφηκαν τα στοιχεία μας και, αφού μας ευχήθηκαν καλό δρόμο, συνεχίσαμε την πορεία μας.

Αστραχάν: Στα ίχνη του Ιωάννη Βαρβάκη

Φτάνοντας στο Αστραχάν (Astrakhan), ο καιρός είχε βελτιωθεί αισθητά. Το να εντοπίσουμε το ξενοδοχείο μας αποδείχθηκε άλλη μια μικρή δοκιμασία, καθώς στη Ρωσία οι διευθύνσεις παίζουν συχνά τον ρόλο του χαμένου θησαυρού. Με τα πολλά τα καταφέραμε.


Όταν όμως δώσαμε τα διαβατήρια στη ρεσεψιόν, προέκυψε ένα αναπάντεχο κόλλημα με τις βίζες. Η ρεσεψιονίστ δεν ήταν σίγουρη αν μπορούσε να μας δεχτεί, επειδή είχαμε μπει στη χώρα μία ημέρα μετά την επίσημη ημερομηνία έναρξης της βίζας (η βίζα ίσχυε από τις 9 Μαΐου κι εμείς είχαμε περάσει τα σύνορα στις 10). Χρειάστηκε να κάνει ένα τηλεφώνημα, προφανώς στον ιδιοκτήτη, ο οποίος την καθησύχασε ότι δεν υπήρχε κανένα απολύτως πρόβλημα.


Σε αυτό το σημείο να ανοίξω μια μικρή παρένθεση για όσους ταξιδεύουν στη Ρωσία. Σε κάθε κατάλυμα που μέναμε, ζητούσαμε επίμονα να μας δώσουν το επίσημο χαρτί εγγραφής (registration), που αποδεικνύει τις ημέρες διαμονής μας στην πόλη. Η εμπειρία μας έδειξε ότι άλλοι ιδιοκτήτες μας το έδιναν αμέσως χωρίς δεύτερη κουβέντα, ενώ άλλοι αρνούνταν ή δεν γνώριζαν καν τη διαδικασία, κάτι που απαιτεί προσοχή καθώς το χαρτί αυτό μπορεί να ζητηθεί ανά πάσα στιγμή από τις αρχές.


Αφού τακτοποιηθήκαμε, βγήκαμε αμέσως για μια περιήγηση στο κέντρο του Αστραχάν. 



Κάνοντας μια στάση στο επιβλητικό Κρεμλίνο της πόλης για να αγοράσουμε κάποιο αναμνηστικό, ο κύριος σε έναν μικρό πάγκο μας ρώτησε από πού είμαστε. Μόλις του απαντήσαμε «από την Ελλάδα», το πρόσωπό του φωτίστηκε και αναφώνησε αμέσως μια λέξη που μας άφησε άφωνους: «Βαρβάκης!».

Ιωάννης Βαρβάκης: Ο Έλληνας «Βασιλιάς του Χαβιαριού»

Ο Ιωάννης Βαρβάκης (γεννημένος ως Λεοντής στα Ψαρά) υπήρξε μια μυθική προσωπικότητα στο Αστραχάν. Ξεκινώντας ως πειρατής και εθνικός ευεργέτης κατά τα Ορλοφικά, κυνηγήθηκε από τους Οθωμανούς και κατέφυγε στη Ρωσία, όπου κέρδισε την εύνοια της Μεγάλης Αικατερίνης. Εγκαταστάθηκε στο Αστραχάν, στις εκβολές του ποταμού Βόλγα στην Κασπία, και έφερε την επανάσταση στο εμπόριο του χαβιαριού, εφευρίσκοντας έναν πρωτοποριακό τρόπο μεταφοράς του μέσα σε ξύλινα βαρέλια με στεγανή σφράγιση.

Έγινε ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στην Ευρώπη, απέκτησε τον τίτλο του «Βασιλιά του Χαβιαριού» και διέθεσε όλη του την περιουσία για την προετοιμασία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, χρηματοδοτώντας και τη δημιουργία της Βαρβακείου Σχολής και της Βαρβακείου Αγοράς στην Αθήνα. Η απίστευτη ζωή του αποτέλεσε, μάλιστα, την έμπνευση για τη γνωστή κινηματογραφική ταινία του Γιάννη Σμαραγδή, «Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι».

Ήταν συγκλονιστικό να ακούς το όνομα ενός τόσο σπουδαίου Έλληνα σε αυτό το μακρινό σημείο του πλανήτη. Γεμάτοι υπερηφάνεια και νέες εικόνες, επιστρέψαμε στο δωμάτιο. Αυτή ήταν η τελευταία μας νύχτα επί ρωσικού εδάφους για αυτό το πρώτο σκέλος. Αύριο, οι ρόδες του #tsoulai περνάνε επίσημα στο Καζακστάν!

Το Πέρασμα στην Ασία, οι “Ιππότες των Φορτηγών” και η νέα μοτο-παρέα 

Παρασκευή 15 Μαΐου. Αναχωρώντας από το Αστραχάν, το GPS μας έπαιξε για άλλη μια φορά το γνώριμο, «τυφλό» παιχνίδι του. Το σήμα χάθηκε εντελώς. Για κάποιον περίεργο λόγο, η εφαρμογή της Yandex στο κινητό κατάφερε να διατηρήσει το στίγμα μας για περίπου 15 χιλιόμετρα ακόμη, όμως η απώλεια της δορυφορικής πλοήγησης είναι πλέον μια καθημερινότητα που αντιμετωπίζουμε συχνά στις μεγάλες ρωσικές πόλεις. Ευτυχώς, στα μισά της διαδρομής προς τα σύνορα οι δορυφόροι μας ξαναθυμήθηκαν και το σήμα επανήλθε. Περάσαμε την εμβληματική, πλωτή σιδερένια γέφυρα Pontonnyy και 30 χιλιόμετρα αργότερα, φτάσαμε στο συνοριακό πέρασμα Ρωσίας - Καζακστάν.

Πλησιάζοντας, αντικρίσαμε την κλασική, ατέλειωτη ουρά των φορτηγών σταματημένη στα δεξιά. Προσπερνώντας τους πάντες, φτάσαμε στην κλειστή πύλη του ρωσικού ελέγχου, έχοντας μόλις 4 αυτοκίνητα μπροστά μας. Η διαδικασία εδώ έχει μια πολύ συγκεκριμένη, αυστηρή ιεραρχία: μόλις ανοίξει η μπάρα, περνάς μέσα για τον έλεγχο των διαβατηρίων. Έπειτα επιστρέφεις στη μοτοσυκλέτα για την επιθεώρηση των αποσκευών, η οποία αυτή τη φορά αποδείχθηκε απρόσμενα γρήγορη, χωρίς πολλά-πολλά. Το μόνο απρόοπτο ήρθε όταν ένας υπάλληλος των συνόρων μού ζήτησε το κινητό. Πληκτρολόγησε έναν κωδικό, εμφάνισε στην οθόνη τέσσερα barcode και τα φωτογράφισε με τη δική του συσκευή, δίνοντάς μας τελικά το πράσινο φως.

Στην πλευρά του Καζακστάν, οι διαδικασίες ήταν ακόμη πιο γρήγορες και απλές. Με το που τελειώσαμε με τα γραφειοκρατικά και πατήσαμε επίσημα σε καζακστανικό έδαφος, βγάλαμε αμέσως την απαραίτητη τοπική ασφάλεια για τον #tsoulai και κάναμε το πρώτο μας συνάλλαγμα. 

Ολόκληρη η Οδύσσεια της διάσχισης και των δύο συνόρων δεν κράτησε πάνω από 2,5 ώρες, μαζί με τις ασφάλειες και τα χρήματα. Ένα πραγματικό ρεκόρ!



Καζακστάν: Στην απεραντοσύνη της στέπας και η αγκαλιά των χαμένων πατρίδων 

Αφήνοντας πίσω μας τα ρωσικά μπλόκα, ήρθε η ώρα να ανοίξουμε τον φάκελο «Καζακστάν». Αν νομίζετε ότι η είσοδος σε αυτή την απέραντη χώρα της Κεντρικής Ασίας είναι μια απλή τυπική διαδικασία, καλό είναι να αναθεωρήσετε. Μπορεί τα πράγματα εδώ να είναι σαφώς πιο χαλαρά και φιλικά προς τον ταξιδιώτη, όμως οι ιδιαιτερότητες της στέπας και οι τοπικοί κανονισμοί κρύβουν τις δικές τους παγίδες. Για να κυλήσουν οι ρόδες σας απροβλημάτιστα και να απολαύσετε το ταξίδι χωρίς δυσάρεστα απρόοπτα, συγκεντρώσαμε τις πιο ουσιαστικές σημειώσεις που πρέπει να έχετε πριν περάσετε τα σύνορα.

Χρήσιμες πληροφορίες

📑 Έγγραφα & Διαδικαστικά

  • Είσοδος στη χώρα: Μπορείς να περάσεις τα σύνορα εύκολα, έχοντας μαζί σου μόνο ένα έγκυρο διαβατήριο.

  • Ισχύς εγγράφων: Το διαβατήριό σου πρέπει να έχει ισχύ τουλάχιστον 6 μηνών από την ημερομηνία εισόδου σου στο Καζακστάν.

  • Βίζα: Ως Έλληνας πολίτης δεν χρειάζεται βίζα για τουριστική διαμονή έως και 30 ημέρες στη χώρα.

  • Ταξιδιωτική ασφάλεια: Δεν είναι υποχρεωτική για την είσοδό σου στη χώρα.

  • Ασφάλεια οχήματος: Η ευρωπαϊκή πράσινη κάρτα δεν έχει καμία ισχύ στο Καζακστάν. Είναι υποχρεωτικό να αγοράσεις τοπική ασφάλεια για τη μηχανή αμέσως μόλις περάσεις τον έλεγχο των συνόρων, για να αποφύγεις πρόστιμα.

💳 Οικονομικά & αγορές: Επιστροφή στην κανονικότητα

  • Πληρωμές με κάρτα: Οι διεθνείς κάρτες γίνονται δεκτές κανονικά. Προτείνεται να χρησιμοποιείς ψηφιακές κάρτες, όπως Revolut και N26, για να γλιτώνεις τις προμήθειες μετατροπής των παραδοσιακών τραπεζών.

  • Συνάλλαγμα & μετρητά: Μπορείς να αλλάξεις εύκολα τα ευρώ σου στο τοπικό νόμισμα (Τένγκε - KZT) σε ανταλλακτήρια και τράπεζες.

  • Ανάληψη από ΑΤΜ: Για μετρητά, προτίμησε τα ΑΤΜ της Kaspi Bank, καθώς δεν χρεώνουν καμία προμήθεια χρήσης (access fee) στις ξένες κάρτες.

🌐 Επικοινωνία & Ίντερνετ

  • Τηλεφωνία & data: Δεν θα δυσκολευτείς καθόλου. Μπορείς να επιλέξεις είτε μια eSIM (αν το κινητό σου την υποστηρίζει) είτε να αγοράσεις μια κλασική, φυσική τοπική κάρτα SIM από τα καταστήματα των ντόπιων εταιρειών.

🏍️ Στον δρόμο: Οδηγική συμπεριφορά & όρια ταχύτητας

  • Οι οδηγοί: Η οδηγική συμπεριφορά των Καζάκων είναι αισθητά καλύτερη, πιο προσεκτική και πιο ομαλή σε σχέση με τους Ρώσους οδηγούς.

  • Όρια ταχύτητας: Κυμαίνονται από 60 έως 140 km/h, ανάλογα πάντα με τον τύπο του οδικού δικτύου στο οποίο κινείσαι.

  • Κάμερες & έλεγχοι: Η αστυνόμευση είναι έντονη και οι κάμερες επιτήρησης καραδοκούν σε όλο το οδικό δίκτυο, οπότε η τήρηση των ορίων είναι απαραίτητη.

Καμήλες, άλογα και το βεντιλατέρ να κάνει υπερωρίες

Μπαίνοντας στο Καζακστάν, το σκηνικό γύρω σου αλλάζει δραματικά, λες και κάποιος έχει τραβήξει μια γραμμή. Το ζωντανό πράσινο και τα νερά της Ρωσίας δίνουν τη θέση τους σε μια χαμηλή, ξηρή βλάστηση, στα χρώματα του καφέ και της άμμου. Μαζί με το τοπίο, νιώθεις αμέσως στο σώμα σου τις έντονες, λυσσαλέες ριπές του ανέμου. Το βλέμμα σου, όμως, κλέβουν οι μικρές αγέλες των αλόγων που μαζεύονται μέσα σε μεγάλες γούβες νερού. Καθώς ο καιρός ζεσταίνει, το νερό εξατμίζεται, μετατρέποντας τις λιμνούλες σε παχύρρευστη λάσπη όπου τα ζώα αναζητούν λίγη δροσιά.

Η απόσταση μέχρι το Ατιράου είναι περίπου 300 χιλιόμετρα. Ο δρόμος είναι σε εξαιρετική κατάσταση και η κίνηση ελάχιστη, όμως απαιτείται η μέγιστη δυνατή προσοχή. Καμήλες, άλογα και αγελάδες αποφασίζουν να διασχίσουν κάθετα την άσφαλτο ανά πάσα στιγμή! Οι εικόνες αυτές μας έφεραν μια γλυκιά νοσταλγία, καθώς μας θύμισαν έντονα το περιβάλλον που είχαμε οδηγήσει πριν από δύο χρόνια στο νότιο Μαρόκο και στη Δυτική Σαχάρα.

Σε αυτή τη διαδρομή, όμως, άρχισα να παρατηρώ κάτι που με ανησύχησε. Η θερμοκρασία του #tsoulai ήταν ασυνήθιστα ανεβασμένη, φλερτάροντας επίμονα με τους 90°C. Το βεντιλατέρ έκανε “υπερωρίες” για να προλάβει τα χειρότερα.

Η γενναιοδωρία του Δρόμου του Μεταξιού

Μετά από μερικά χιλιόμετρα, σταματήσαμε για μια ανάσα σε ένα επαρχιακό καφέ-εστιατόριο. Εκεί γνωρίσαμε έναν Ρώσο ποδηλάτη από το Καλίνινγκραντ, ο οποίος πήγαινε στο Βλαδιβοστόκ!

Για όποιον δεν έχει αίσθηση του χάρτη, το Βλαδιβοστόκ βρίσκεται στην άκρη της Ρωσίας, ακριβώς πάνω από τη Βόρεια Κορέα, στη Θάλασσα της Ιαπωνίας. Του απέμειναν δηλαδή, μερικά εκατομμύρια πεταλιές ακόμη. Ήταν ένας προορισμός φορτισμένος με αναμνήσεις, καθώς τον είχα επισκεφτεί ο ίδιος με τη μοτοσυκλέτα μου πίσω στο 2016.

Μπαίνοντας μέσα στο κατάστημα για να κάτσουμε, προσέξαμε δύο ντόπιους που έτρωγαν. Όταν τελείωσαν το γεύμα τους, μας έκαναν ένα ευγενικό νεύμα αποχαιρετισμού και έφυγαν. Έξω στο προαύλιο, ο Ρώσος ποδηλάτης ετοίμαζε ήδη το ποδήλατό του για αναχώρηση. Όταν ήρθε η ώρα να φύγουμε κι εμείς, ζητήσαμε τον λογαριασμό για τα δύο καφεδάκια μας. Η κοπέλα, προς μεγάλη μας έκπληξη, μας είπε ότι ήταν πληρωμένα!

Υπέθεσα αμέσως ότι μας κέρασε ο Ρώσος ποδηλάτης και έτρεξα έξω να τον ευχαριστήσω. Εγώ δεν ήξερα ρώσικα, εκείνος δεν μιλούσε αγγλικά και η συνεννόηση γινόταν με νοήματα, μέχρι που βγήκε η Άντζελα και έβαλε τα πράγματα στη θέση τους, μιας και λίγα ρώσικα τα έχει. Δε μας είχε κεράσει εκείνο, οι δύο Καζάκοι οδηγοί φορτηγών που μας είχαν χαιρετήσει πριν από λίγο, είχαν πληρώσει τόσο τους δικούς μας καφέδες, όσο και ολόκληρο το γεύμα του ποδηλάτη! Το Καζακστάν μας καλωσόρισε με τους καλύτερους οιωνούς. Ακόμη δεν είχαμε μπει καλά-καλά στη χώρα και η αυθεντική φιλοξενία του δρόμου μας είχε ήδη αγγίξει.

Ατιράου: Μια πόλη ανάμεσα σε δύο ηπείρους

Εκμεταλλευόμενοι τη στάση, επικοινωνήσαμε με τον Mark, τον Αμερικανό μοτοσυκλετιστή που είχαμε γνωρίσει στη Γεωργία και κρατούσαμε επαφή. Εκείνος βρισκόταν ήδη στο Ατιράου, οπότε του ζητήσαμε να μας κλείσει ένα δωμάτιο στο ίδιο ξενοδοχείο.

Η υπόλοιπη διαδρομή μέχρι την πόλη ήταν μονότονη, επίπεδη και κουραστική, με μόνη όμορφη συντροφιά τα άλογα στη στέπα. Μέσα στο κράνος μου, όμως, το μυαλό μου δούλευε στις 10.000 στροφές. Με θερμοκρασία περιβάλλοντος στους 30°C και ταχύτητα πορείας στα 90-100 χλμ/ώρα, ήταν παράλογο να ανάβει συνεχώς το βεντιλατέρ. Άρχισα να κατεβάζω διάφορα σενάρια στο μυαλό μου για το τι μπορεί να φταίει και πώς θα έκανα τη διάγνωση. Τελικά, ήταν μόλις την επόμενη ημέρα που κατάλαβα ακριβώς τι γινόταν και ηρέμησε το είναι μου, αλλά μέχρι να το βρω, η σκέψη αυτή μου έτρωγε το μυαλό.

Μπαίνοντας στο Ατιράου (Atyrau), διασχίσαμε τον θρυλικό ποταμό Ουράλη από τη γέφυρα Munayshy. Το Ατιράου είναι μια πόλη που πατάει κυριολεκτικά σε δύο ηπείρους! Το δυτικό της κομμάτι ανήκει γεωγραφικά στην Ευρώπη και το ανατολικό στην Ασία.

Φτάνοντας στο ξενοδοχείο, η κούραση έσβησε. Βρήκαμε τον Mark και όλοι μαζί βγήκαμε το βράδυ για φαγητό. Καθισμένοι γύρω από το τραπέζι, ανοίξαμε τους χάρτες, συζητήσαμε τα πλάνα μας και διαπιστώσαμε ότι οι διαδρομές μας συνέπιπταν απόλυτα για τις επόμενες ημέρες. Η απόφαση πάρθηκε. Από αύριο, θα ταξιδεύαμε μαζί.

Όσο για την ψηφιακή μας επικοινωνία, η eSIM της Maya αποδείχθηκε οριστικά άχρηστη, καθώς αρνήθηκε να λειτουργήσει και εδώ. Χωρίς να χάσουμε χρόνο, αλλάξαμε εταιρεία, αγοράσαμε μια νέα eSIM από τη Yesim και το ίντερνετ επανήλθε στις οθόνες μας. Η ασιατική μας περιπέτεια μόλις απέκτησε νέα παρέα!

Η λύση του μυστηρίου, ένα αστυνομικό selfie και η πρώτη αλλαγή λαδιών

Σάββατο 16 Μαΐου. Αναχωρήσαμε από το Ατιράου παρέα με τον Μαρκ γύρω στις 09:30 το πρωί, με βορειοανατολική κατεύθυνση προς το Ακτόμπε (Aktobe). Η μικρή αυτή καθυστέρηση στην εκκίνηση ήταν προγραμματισμένη, καθώς έπρεπε να αναδιοργανώσουμε την γκαρνταρόμπα μας και να ντυθούμε με πλήρη θερινή μοτοσυκλετιστική στολή, αφού ήδη από χθες η ζέστη είχε ανέβει αισθητά.

Καμιά εκατοστή χιλιόμετρα μετά την έξοδο από την πόλη, μας έκανε σήμα η αστυνομία για έλεγχο. Σε αντίθεση με το χθεσινό ρωσικό «κόσκινισμα», οι Καζάκοι αστυνομικοί δεν μας ζήτησαν ούτε διαβατήρια, ούτε άδειες οδήγησης, ούτε κανένα απολύτως έγγραφο. Το μόνο που ήθελαν, με ένα τεράστιο χαμόγελο, ήταν να βγάλουμε όλοι μαζί μια αναμνηστική selfie!

Η συνέχεια του δρόμου μας εισήγαγε για τα καλά στην αληθινή Κεντρική Ασία. Οδήγηση βαρετή και μονότονη μέσα στην αχανή, επίπεδη στέπα, με ελάχιστη έως μηδενική κίνηση. Ο δυνατός αέρας ήταν ο μόνιμος σύντροφός μας και σήμερα, όπως θα αποδεικνυόταν και για όλες τις επόμενες ημέρες στο Καζακστάν, με τη μόνη διαφορά ότι σε σχέση με χθες, τώρα τον είχαμε «κόντρα», ακριβώς από μπροστά.

Και κάπου εκεί, λύθηκε το μυστήριο που μου έτρωγε το μυαλό. Παρατηρώντας το όργανο, είδα ότι η θερμοκρασία του #tsoulai έπαιζε πλέον σταθερά στους 79 με 83 βαθμούς, παρόλο που κινούμασταν με τις ίδιες ακριβώς ταχύτητες με χθες (90-100 χλμ/ώρα) και η θερμοκρασία περιβάλλοντος έκαιγε στους 34-35°C! Βλέποντας αυτές τις φυσιολογικές τιμές και συνδυάζοντάς τις με την κατεύθυνση του ανέμου, όλα «κούμπωσαν» στο μυαλό μου. Το χθεσινό φαινόμενο συνέβη επειδή ο αέρας μας φυσούσε από πίσω. Όταν οδηγείς με την ίδια ταχύτητα που φυσάει ο άνεμος στην πλάτη σου, η ροή του αέρα προς το ψυγείο σχεδόν μηδενίζεται. Είναι σαν η μοτοσυκλέτα να είναι σταματημένη και να δουλεύει στο ρελαντί για πάρα πολλή ώρα, με αποτέλεσμα να μην ψύχεται σωστά.

Τις επόμενες ημέρες συνέχισα να παρακολουθώ στενά τη θερμοκρασία του μοτέρ σε συνάρτηση με τον άνεμο. Κατέληξα στο ασφαλές συμπέρασμα πως η γωνία από την οποία φυσάει ο αέρας σε σχέση με την πορεία της μηχανής επηρεάζει άμεσα την ψύξη του κινητήρα. Αυτή η συνεχής λειτουργία του βεντιλατέρ υπό τέτοιες συνθήκες έχει ως μοναδική παρενέργεια μια μικρή πτώση της στάθμης του ψυκτικού υγρού στο δοχείο πλήρωσης, κάτι που δεν είναι καθόλου ανησυχητικό. Φυσικά, για να σιγουρευτώ 100% για όλα αυτά και να ηρεμήσει επιτέλους το κεφάλι μου, έπρεπε να περάσουν μερικές μέρες, αλλά το πρώτο μεγάλο βήμα είχε γίνει.

Pit Stop στην καρδιά της στέπας

Μετά από 400 και πλέον κουραστικά χιλιόμετρα, είδαμε στα δεξιά του δρόμου το ξενοδοχείο όπου θα περνούσαμε τη νύχτα μας. Ήταν ένα κλασικό κατάλυμα εθνικής οδού, που εξυπηρετεί κυρίως οδηγούς νταλικών, και είχε ακριβώς δίπλα ένα εστιατόριο. Ιδανική περίπτωση καταλύματος!

Καθώς ο #tsoulai είχε μόλις συμπληρώσει κάτι παραπάνω από 5.000 χιλιόμετρα στο κοντέρ, είχε έρθει η ώρα για την πρώτη αλλαγή λαδιών του ταξιδιού. Η προετοιμασία που είχα κάνει πριν φύγουμε από την Ελλάδα απέδωσε καρπούς. Έχοντας τοποθετήσει μια ειδική τάπα εξαγωγής λαδιών με ελεγχόμενη ροή (χάρη σε έναν μικρό προστιθέμενο σωλήνα), κατάφερα να αδειάσω και να μαζέψω τα παλιά λάδια απευθείας σε δύο-τρία άδεια πλαστικά μπουκάλια, τα οποία αφήσαμε αργότερα σε ένα βενζινάδικο. Όσο για το φίλτρο λαδιού, η επιλογή να φορέσω ένα της K&N αποδείχθηκε σωτήρια, καθώς το παξιμάδι που έχει στο μπροστινό του μέρος έκανε το λύσιμο παιχνιδάκι, χωρίς να χρειάζομαι επιπλέον εργαλεία.

Την επόμενη ημέρα το εγερτήριο έπρεπε να είναι πολύ πρωινό. Θέλαμε να προλάβουμε το λιοπύρι, καθώς η διαδρομή μας οδηγούσε βαθύτερα, στην πιο άγρια και ζεστή καρδιά της καζακστανικής στέπας.

Η γλυκιά στέπα, η παγίδα του γαρμπιλιού και ένα «pet» των 14 ευρώ

Κυριακή 17 Μαΐου. Ξεκινήσαμε το πρωί με προορισμό το Κανδιαγκάς (Kandyagash), μια κομβική κωμόπολη που απείχε περίπου 80 χιλιόμετρα. Η πορεία μας μέχρι εκεί ήταν χαλαρή και φτάνοντας κάναμε μια στάση για ξεκούραση και καφέ. Την ώρα που καθόμασταν, μας προσέγγισε μια ντόπια κυρία. Μας χαμογέλασε ζεστά, έβγαλε από την τσέπη της μια χούφτα καραμέλες και τις ακούμπησε απαλά πάνω στο τραπέζι μας.


Με μόλις δύο εικοσιτετράωρα στο Καζακστάν, αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε το μεγαλείο της ζεστής φιλοξενίας αυτού του λαού. Οι άνθρωποι, μικροί και μεγάλοι, μας πλησιάζουν παντού μόνο και μόνο για να πουν μια κουβέντα και να μας δείξουν με νόημα το κινητό τους, ζητώντας μια αναμνηστική φωτογραφία. Χθες, για παράδειγμα, μετά το σκηνικό με το selfie της αστυνομίας, σταματήσαμε για βενζίνη και όλοι οι παρευρισκόμενοι στο πρατήριο μαζεύτηκαν γύρω μας για να βγάλουμε ομαδική φωτογραφία!

Tip για τα καύσιμα στην Κεντρική Ασία:

Το θέμα του ανεφοδιασμού απαιτεί αυξημένη προσοχή. Είναι καλό να φουλάρετε πάντα από πρατήρια που φαίνονται «τακτοποιημένα» και επώνυμα. Στο Καζακστάν, η πιο εγγυημένη επιλογή για καθαρό καύσιμο είναι οι σταθμοί της Qazaq oil.

Αφού ευχαριστήσαμε την κυρία, φουλάραμε τις μοτοσυκλέτες και στρίψαμε νότια, μπαίνοντας στην άγρια καρδιά της στέπας. Τα επόμενα 50 χιλιόμετρα ήταν η συνέχεια του πρωινού, με χαλαρή οδήγηση σε καλή άσφαλτο. Μετά από αυτό όμως, η άσφαλτος εξαφανίστηκε. Τη θέση της πήρε ένας πλήρως κατεστραμμένος δρόμος, ξεχασμένος από τον χρόνο και τις υποδομές εδώ και δεκαετίες. Τα εναπομείναντα κομμάτια σπασμένης ασφάλτου, που ειλικρινά, καλύτερα να μην υπήρχαν καθόλου, εξείχαν από την υπόλοιπη χωμάτινη επιφάνεια. Οι αναρτήσεις του #tsoulai άρχισαν να κάνουν βαρέα ένσημα και οι μέσες μας να υποφέρουν.

Το τερέν άλλαζε συνεχώς πρόσφιση. Άλλοτε οδηγούσαμε πάνω σε ένα ξερό, ανάγλυφο αργιλώδες έδαφος (που αν έβρεχε, θα ήμασταν ακόμα εκεί εγκλωβισμένοι) και άλλοτε σε βαθύ γαρμπίλι λόγω έργων που γίνονταν στο σημείο. Εκεί οι τροχοί βούλιαζαν επικίνδυνα και χρειαζόταν συγκέντρωση, ενώ υπήρχαν και κομμάτια με στρωμένο, βατό χωματόδρομο όπου ανοίγαμε το γκάζι μέχρι τα 80 χλμ/ώρα. Στα δύσκολα σημεία, πάντως, μετά βίας φτάναμε τα 30 χλμ/ώρα.

Ένας καφές στην άκρη του πουθενά

Εξαντλημένοι από το ατελείωτο κοπάνημα, σταματήσαμε σε ένα από τα λιγοστά χωριά της διαδρομής. Αν και φαινόταν ότι κατοικείται, στους δρόμους δεν κυκλοφορούσε ψυχή. Καταλήξαμε να πιάσουμε μια απάνεμη γωνιά πίσω από ένα φαινομενικά εγκαταλελειμμένο σπίτι για να ετοιμάσουμε τον χτυπητό καφέ μας. Ξαφνικά, μέσα στην ησυχία, ακούσαμε ήχο κινητήρα. Τρεις πιτσιρικάδες πάνω σε δύο μηχανάκια εμφανίστηκαν και ήρθαν κατευθείαν στην παρέα μας.

Είναι εξαιρετικά σπάνιο για κάποιον ξένο ταξιδιώτη να σταματήσει σε αυτό το απομονωμένο χωριό. Μοιραστήκαμε μαζί τους μερικά μπισκότα που είχαμε στις βαλίτσες, επικοινωνήσαμε με νοήματα και χαμόγελα, και μετατρέψαμε αυτή την αναπάντεχη συνάντηση σε μια όμορφη ιστορία του δρόμου. Τα αγνά και γεμάτα περιέργεια πρόσωπα αυτών των παιδιών μας έδωσαν το κουράγιο και τη δύναμη που χρειαζόμασταν για να βγάλουμε τα τελευταία χιλιόμετρα μέχρι το Σαλκάρ (Shalkar), την κωμόπολη όπου θα διανυκτερεύαμε.

Με αυτά και με αυτά, ο χωματόδρομος τελείωσε και φτάσαμε στο κατάλυμά μας, το οποίο παρεμπιπτόντως είχε τις καλύτερες κριτικές στην περιοχή, όχι ότι είχαμε πολλές επιλογές, δύο υπάρχουν όλες κι όλες στο χωριό. Κόστος διανυκτέρευσης; 14 ευρώ παρακαλώ! Ζούμε πραγματικά μεγάλες στιγμές στο Καζακστάν, αφού κοιμόμαστε με 14 έως 25 ευρώ και τρώμε σαν βασιλιάδες με 10 έως 14 ευρώ.

Βέβαια, με 14 ευρώ τη βραδιά, όσο τέλειες κι αν είναι οι κριτικές, δεν γίνεται να είσαι εντελώς μόνος σου στο δωμάτιο. Για παρέα είχαμε μια μικρή, μαύρη καζάκικη κατσαρίδα, η οποία κρυβόταν επιμελώς πίσω από ένα ξεκουμπωμένο σοβατεπί. Αφού κάναμε ένα ζεστό μπανάκι, σφραγίσαμε ερμητικά όλες τις αποσκευές μας, για να μην έχουμε «λαθρεπιβάτες» στην πορεία μας και βγήκαμε έξω για φαγητό μαζί με τον Mark.

Αναζητώντας ένα μέρος για να κάτσουμε, διαπιστώσαμε ότι το Σαλκάρ είναι μια μάλλον καταθλιπτική πόλη, χτισμένη στη μέση του πουθενά, όπου η σκόνη και η άμμος σε χτυπούν αλύπητα. Η άμμος βρίσκεται παντού: συσσωρευμένη στους τοίχους των σπιτιών, στις περιφράξεις, στις άκρες των δρόμων, ακόμα και στη μέση του οδοστρώματος. Ο αέρας είναι ένα μόνιμο, αδιαπραγμάτευτο φαινόμενο στη στέπα.

Ρωτήσαμε γεμάτοι αγωνία τους ντόπιους για την κατάσταση του αυριανού μας δρομολογίου και τα νέα που μας έφεραν δεν ήταν καθόλου ενθαρρυντικά: «Μια από τα ίδια με τα σημερινά», μας είπαν ξερά. Έτσι, πήραμε την απόφαση να ξυπνήσουμε για άλλη μια φορά αχάραγα, ώστε να έχουμε άπλετο χρόνο αντίδρασης σε περίπτωση που μας τύχει οποιοδήποτε απρόοπτο στο χώμα. Επιστρέψαμε στο δωμάτιο, όπου το μικρό μας «pet» μας περίμενε πιστά στη θέση του. Μετά τη συνήθη βραδινή μου ρουτίνα, ο γλυκός ύπνος με πήρε σχεδόν αμέσως.

Η Οδύσσεια της στέπας, η μάχη με τις ριπές και η στεγνή λίμνη της Αράλης

Δευτέρα 18 Μαΐου. Ο μεγάλος στόχος για σήμερα ήταν να φτάσουμε και να διανυκτερεύσουμε στην πόλη της Αράλης (Aralsk). Για να το πετύχουμε αυτό, όμως, έπρεπε πρώτα να καταφέρουμε να βγούμε στον κεντρικό, ασφαλτοστρωμένο οδικό άξονα E38 (M32). Μέχρι εκείνο το πολυπόθητο σημείο, μας χώριζαν περίπου 130 χιλιόμετρα άγριας διαδρομής. 

Τα πρώτα 20 χιλιόμετρα αναχωρώντας από το Σαλκάρ μας ξεγέλασαν, καθώς είχαν στρωμένη άσφαλτο. Τα υπόλοιπα 110 χιλιόμετρα όμως, ήταν ακριβώς η ίδια σκληρή, κατεστραμμένη πραγματικότητα με τη χθεσινή ημέρα, επιβεβαιώνοντας στο 100% τις προειδοποιήσεις των ντόπιων. Για να καλύψουμε αυτά τα 130 χιλιόμετρα, χρειαστήκαμε περίπου 2,5 ώρες αδιάκοπης και εξαντλητικής οδήγησης. Ευτυχώς, το δύσκολο αυτό κομμάτι ολοκληρώθηκε χωρίς κανένα απολύτως απρόοπτο ή ζημιά, με τον #tsoulai να αποδεικνύει για άλλη μια φορά ότι τα πάει περίφημα και ότι είναι ένα πραγματικά άξιο «παλικάρι» της ασφάλτου και του χώματος!

Πλησιάζοντας επιτέλους προς τον κεντρικό άξονα, νιώσαμε τις ριπές του ανέμου να γίνονται όλο και πιο άγριες, σαν να μας προειδοποιούσαν για το τι θα ακολουθούσε. Με το που πατήσαμε επίσημα στην άσφαλτο, σταματήσαμε αμέσως σε ένα πρατήριο καυσίμων για να ανεφοδιάσουμε τα μηχανάκια μας και να πάρουμε μια βαθιά ανάσα ξεκούρασης. Για άλλη μια φορά, το γεγονός ότι είχαμε ξυπνήσει αχάραγα αποδείχθηκε σωτήριο, καθώς είχαμε πλέον άπλετο χρόνο μπροστά μας για να οδηγήσουμε με την ησυχία μας μέχρι την Αράλη.

Ο κεντρικός δρόμος αποδείχθηκε ιδιαίτερα πολυσύχναστος, με τους δυνατούς, πλάγιους ανέμους να κάνουν την οδήγηση μια διαρκή άσκηση ισορροπίας. Το φαινόμενο αυτό γίνεται εξαιρετικά επικίνδυνο τη στιγμή που διασταυρώνεσαι με νταλίκες από την αντίθετη κατεύθυνση ή όταν επιχειρείς να τις προσπεράσεις. Για μερικά δευτερόλεπτα, ο όγκος του φορτηγού σου παρέχει μια προσωρινή προστασία, όμως τη στιγμή ακριβώς που το όχημα απομακρύνεται, δέχεσαι μια ακαριαία, βίαιη ριπή ανέμου που προσπαθεί να σε πετάξει εκτός πορείας.

Θυμάμαι την πρώτη φορά που είχα βρεθεί αντιμέτωπος με τέτοιες συνθήκες πριν από χρόνια, μου φαινόταν βουνό. Τώρα πια, μετά από τόσα χιλιόμετρα και χρόνια εμπειρίας στη σέλα, έχω την ψυχραιμία να το διαχειριστώ σωστά, ξέροντας ακριβώς πώς να στήσω το σώμα μου και τη μηχανή, αλλά και το πότε πρέπει να κάνω στην άκρη και να σταματήσω για ασφάλεια. Ευτυχώς, στη σημερινή περίπτωση, όπως και γενικότερα τις ημέρες που κινηθήκαμε στο Καζακστάν, ο αέρας είχε μια σταθερή, προβλέψιμη ένταση, με εξαίρεση βέβαια αυτά τα απότομα «χτυπήματα» κατά τις προσπεράσεις των φορτηγών.

Αράλη: Εκεί που τα πλοία σκούριασαν στην άμμο

Φτάσαμε στην Αράλη γύρω στις τρεισήμισι το μεσημέρι. Η εικόνα που αντικρίσαμε μπαίνοντας στην πόλη ήταν απόκοσμη. Καμήλες έβοσκαν αμέριμνες δίπλα στα τελευταία σπίτια, ενώ η άμμος ήταν ο απόλυτος πρωταγωνιστής. Άμμος παντού, συσσωρευμένη σε κάθε γωνία, να σκεπάζει τα πάντα και να κλέβει την παράσταση.

Αρχικά επιχειρήσαμε να κλείσουμε δωμάτιο σε ένα κεντρικό ξενοδοχείο, όμως η τιμή που μας ζήτησαν ήταν αδικαιολόγητα τσουχτερή. Έτσι, κάναμε μεταβολή και επιλέξαμε να μείνουμε πάνω στην εθνική οδό, σε ένα σύγχρονο, πεντακάθαρο κατάλυμα, με πολύ καλύτερη και λογική τιμολόγηση.

Αφού ολοκληρώσαμε τις τυπικές διαδικασίες της εγκατάστασης, καβαλήσαμε ξανά τις μηχανές και επιστρέψαμε στην πόλη για να βρούμε κάτι να φάμε, αλλά και για να επισκεφθούμε το Aralsk History Museum. Η επίσκεψη αυτή μας έφερε αντιμέτωπους με μία από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές τραγωδίες του πλανήτη.

Λίμνη Αράλη: Το χρονικό ενός προδιαγεγραμμένου θανάτου

Μέχρι τη δεκαετία του 1960, η Αράλη ήταν η τέταρτη μεγαλύτερη λίμνη στον κόσμο, μια τεράστια εσωτερική θάλασσα γεμάτη ζωή, με την πόλη του Αράλσκ να αποτελεί ένα από τα πιο ακμάζοντα και σημαντικά λιμάνια της, με τεράστια παραγωγή και εξαγωγή ψαριών. Η καταστροφή ξεκίνησε όταν το σοβιετικό καθεστώς αποφάσισε να εκτρέψει τα νερά των δύο μεγάλων ποταμών που την τροφοδοτούσαν (του Συρ Ντάρια και του Αμού Ντάρια) για να αρδεύσει τις απέραντες, διψασμένες καλλιέργειες βαμβακιού στην έρημο.

Το αποτέλεσμα ήταν εφιαλτικό: η λίμνη άρχισε να στερεύει με γεωμετρική πρόοδο. Σήμερα, το νερό έχει υποχωρήσει δεκάδες χιλιόμετρα μακριά από το παλιό λιμάνι του Αράλσκ, αφήνοντας πίσω του μια απέραντη, νεκρή έρημο από αλάτι και τοξική σκόνη. 

Το μουσείο της πόλης, μέσα από συγκλονιστικές φωτογραφίες και εκθέματα, αποτυπώνει αυτή τη δραματική μετάβαση: από τις χρυσές εποχές των γεμάτων διχτυών και των μεγάλων πλοίων, στην απόλυτη ερήμωση και τα διάσημα «κουφάρια» των σκουριασμένων σκαφών που έμειναν να χάσκουν στη μέση της στεγνής άμμου.

Επιστρέφοντας το βράδυ στο ξενοδοχείο, η κούραση της ημέρας έδωσε τη θέση της στον ενθουσιασμό για όσα έρχονται. Καθίσαμε όλοι μαζί για τον σχεδιασμό της αυριανής μέρας. Μας περιμένει μια επίσκεψη στο θρυλικό κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ (Baikonur) και στη συνέχεια διανυκτέρευση στην πόλη Κιζιλόρντα (Kyzylorda). 

Στην “Πύλη του Διαστήματος”, το μνημείο του Κορκούτ Άτα και ο αποχαιρετισμός του Μαρκ

Τρίτη 19 Μαΐου. Αναχωρήσαμε το πρωί με τελικό προορισμό την Κιζιλόρντα (Kyzylorda), έχοντας όμως στο μυαλό μας μια μεγάλη, ιστορική στάση, το θρυλικό Μπαϊκονούρ (Baikonur). Ταξιδεύοντας στον κεντρικό οδικό άξονα, διαπιστώνεις κάτι περίεργο, δεν υπάρχει πουθενά, σε κανένα σημείο του δρόμου, σήμανση που να κατευθύνει τον οδηγό προς τα εκεί. Η πόλη και το κοσμοδρόμιο αποτελούν μια αυστηρά κλειστή ζώνη, και η είσοδος επιτρέπεται αποκλειστικά και μόνο με ειδική, εκ των προτέρων άδεια από τις ρωσικές αρχές, οι οποίες μισθώνουν την περιοχή από το Καζακστάν.

Παρόλα αυτά, για εμάς τους διερχόμενους ταξιδιώτες, υπάρχουν δύο συγκεκριμένα τουριστικά σημεία έξω από τις απαγορευμένες, περιφραγμένες περιοχές, όπου μπορείς να σταματήσεις με ασφάλεια και να βγάλεις τις σχετικές αναμνηστικές φωτογραφίες, νιώθοντας λίγη από την αύρα του διαστήματος.

Κοσμοδρόμιο Μπαϊκονούρ: Η Αφετηρία των Άστρων

Ιδρυμένο το 1955 στην καρδιά της ημιερημικής καζακστανικής στέπας, το Μπαϊκονούρ είναι το παλαιότερο και μεγαλύτερο επιχειρησιακό κοσμοδρόμιο στον κόσμο. Υπήρξε η «καρδιά» του σοβιετικού διαστημικού προγράμματος και ο τόπος όπου γράφτηκε η παγκόσμια ιστορία: από εδώ εκτοξεύτηκε ο Σπούτνικ 1 (ο πρώτος τεχνητός δορυφόρος της Γης) το 1957, από εδώ ταξίδεψε η σκυλίτσα Λάικα, και από εδώ, στις 12 Απριλίου 1961, ο Γιούρι Γκαγκάριν εκτοξεύτηκε με το Βοστόκ 1, γινόμενος ο πρώτος άνθρωπος που βγήκε στο διάστημα. Ακόμη και σήμερα, αποτελεί ένα κομβικό σημείο για τις διεθνείς διαστημικές αποστολές.


Το Μνημείο του Κορκούτ Άτα και η μάχη με τον άνεμο

Μετά τη στάση μας στο Μπαϊκονούρ και την απαραίτητη φωτογραφία με τον #tsoulai, επιστρέψαμε στον κεντρικό δρόμο. Ο αέρας που φυσούσε σήμερα ήταν αισθητά πιο δυνατός και λυσσαλέος σε σχέση με χθες, όμως με σωστή διαχείριση παρέμενε ακόμη αντιμετωπίσιμος.

Περίπου μία ώρα αφού αφήσαμε πίσω μας την κλειστή ρωσική πόλη, κάναμε μια ακόμη πολύ ενδιαφέρουσα στάση στο συγκρότημα «Қорқыτ ата» кешені (Korkut Ata Monument). Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό, μοντέρνο αρχιτεκτονικό μνημείο αφιερωμένο στον Κορκούτ Άτα, έναν μυθικό φιλόσοφο, ποιητή και προστάτη των νομαδικών φυλών της Κεντρικής Ασίας του 9ου αιώνα, ο οποίος θεωρείται ο εφευρέτης του κομπίζ (ενός παραδοσιακού εγχόρδου οργάνου). Το κεντρικό μνημείο έχει το σχήμα τεσσάρων τεράστιων κομπίζ που κοιτούν προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, και όταν ο δυνατός άνεμος της στέπας περνά ανάμεσα από τους σωλήνες του, το οικοδόμημα παράγει έναν απόκοσμο, μελωδικό ήχο που αντηχεί σε όλη την περιοχή.


Όσο πιο ανατολικά, τόσο πιο καλά

Φτάσαμε στην Κιζιλόρντα σχετικά αργά το απόγευμα, έχοντας γράψει 420 χιλιόμετρα ιδιαίτερα κουραστικής και απαιτητικής οδήγησης λόγω της συνεχούς πίεσης του ανέμου. Η κόπωση ήταν τέτοια που δεν είχαμε τα κουράγια να την περπατήσουμε όπως θα θέλαμε.

Παρόλα αυτά, κατά τη διάρκεια της σύντομης βόλτας μας στους δρόμους μέχρι να εντοπίσουμε ένα μέρος για να καθίσουμε για φαγητό, καταλάβαμε αμέσως πως αυτή η πόλη δεν είχε καμία απολύτως σχέση με τις προηγούμενες, πιο απομονωμένες κωμοπόλεις που είχαμε συναντήσει.


Όσο πιο ανατολικά προχωράς στη χώρα, τόσο οι υποδομές και οι πόλεις γίνονται καλύτερες, πιο οργανωμένες και πιο σύγχρονες. Είναι κάτι που επιβεβαιώσαμε εμείς οι ίδιοι αργότερα, όταν πια φτάσαμε στην ανατολική πλευρά της χώρας.

Αυτή η βραδιά, ήταν η τελευταία μας μαζί με τον Mark. Σε αυτό το σημείο της διαδρομής οι δρόμοι μας έπρεπε να χωρίσουν, αφού το δικό του ταξιδιωτικό πρόγραμμα περιλαμβάνει το Τουρκμενιστάν και είναι αναγκασμένος να βρίσκεται στα σύνορά του σε μια πολύ συγκεκριμένη ημερομηνία. Μπορεί προς το παρόν να τραβάμε σε διαφορετικές κατευθύνσεις, όμως οι δρόμοι μας θα ξανασμίξουν παρακάτω, σε άλλη χώρα της Κεντρικής Ασίας.

Όσο για τον #tsoulai, κάτω από αυτές τις ακραίες καιρικές συνθήκες και την αδιάκοπη μάχη με τον κόντρα άνεμο, έδειξε μια αυξημένη κατανάλωση καυσίμου, κάτι που θεωρώ πέρα για πέρα φυσιολογικό και αναμενόμενο. Το θέμα με το βεντιλατέρ που παίρνει μπρος εν κινήση προέκυψε και σήμερα, όμως πλέον το μυαλό μου είναι απόλυτα ήρεμο. Όπως αποδείξαμε, όλα είναι θέμα της γωνίας που μας χτυπάει ο αέρας στην απέραντη στέπα. Επιστρέψαμε στο δωμάτιο για ύπνο, έτοιμοι για τα επόμενα χιλιόμετρα.

Η μπουγάδα του αναβάτη, 10 «έξτρα» ίπποι και ένα κέρμα ευρώ για σουβενίρ

Τετάρτη 20 Μαΐου. Το πρωινό ξύπνημα στην Κιζιλόρντα μας υποδέχτηκε με μια πρωτόγνωρη δροσιά. Ο επίμονος αέρας των προηγούμενων ημερών έδωσε τη θέση του σε ένα ήσυχο ψιλόβροχο, με το θερμόμετρο να δείχνει μόλις 15°C. Ευτυχώς, ο δρόμος προς το Τουρκιστάν (Turkistan), που αποτελούσε τον σημερινό μας προορισμό, ήταν ένας οδικός άξονας με δύο λωρίδες ανά κατεύθυνση. Αυτό αποδείχθηκε τεράστια ανακούφιση, καθώς οι προσπεράσεις γίνονταν με μεγάλη ασφάλεια, χωρίς να χρειάζεται να βγαίνουμε στο αντίθετο ρεύμα, ενώ γλιτώσαμε και το ενοχλητικό, τυφλό «σπρέι» νερού από τα προπορευόμενα οχήματα.

Κατά τη διάρκεια της διαδρομής, ο καιρός έκανε μια στροφή. Όσο περνούσε η ώρα, ο ήλιος έκαιγε όλο και πιο έντονα, διαλύοντας τα σύννεφα. Αναγκαστήκαμε να κάνουμε στην άκρη για να αφαιρέσουμε τα επιπλέον πρωινά ρούχα, καθώς η θερμοκρασία σκαρφάλωσε γρήγορα στους 30°C.

Φτάνοντας στον προορισμό μας, το να εντοπίσουμε το κατάλυμα όπου θα μέναμε για τις επόμενες δύο ημέρες αποδείχθηκε άλλη μια δοκιμασία, θυμίζοντας έντονα το γνωστό κυνήγι του «χαμένου θησαυρού» που ζήσαμε στις ρωσικές πόλεις. Είχαμε φροντίσει όμως, να επιλέξουμε το συγκεκριμένο δωμάτιο με ένα πολύ βασικό κριτήριο, να διαθέτει πλυντήριο ρούχων. Όχι ότι δεν πλέναμε τις προηγούμενες ημέρες στο χέρι, αλλά όπως και να το κάνουμε, η αυτόματη μπουγάδα προσφέρει μια εντελώς άλλη ποιότητα και ποσότητα καθαριότητας στο ταξίδι.

Η αναζωογόνηση του #tsoulai

Ξεφορτώσαμε σχεδόν όλη την πραμάτεια μας από τις βάσεις του #tsoulai και, πριν καλά-καλά τακτοποιηθούμε, το πλυντήριο πήρε μπρος για την πρώτη γερή πλύση των ρούχων μας. Όμως, βαθύ καθάρισμα δεν χρειαζόμασταν μόνο εμείς,  χρειαζόταν επειγόντως και η μοτοσυκλέτα μας.

Από την ημέρα που ξεκινήσαμε από την Καλαμάτα, το μηχανάκι δεν είχε πλυθεί ποτέ και είχε μαζέψει πάνω του απίστευτη βρώμα, σκόνη και λάσπη από τις προηγούμενες χώρες. Ξανακαβαλήσαμε και βγήκαμε στην περιοχή προς αναζήτηση πλυντηρίου οχημάτων. Η πρώτη αίσθηση στην οδήγηση ήταν συγκλονιστική. Με όλες τις αποσκευές και τα μπαγκάζια αφαιρεμένα, το άνοιγμα του γκαζιού μας έδωσε την ψευδαίσθηση ότι ο #tsoulai κέρδισε ξαφνικά... 10 επιπλέον ίππους!

Δεν δυσκολευτήκαμε καθόλου να βρούμε αυτό που ψάχναμε, καθώς η γειτονιά ήταν γεμάτη από πλυντήρια. Στο σημείο που σταματήσαμε, μια παρέα από εργατικούς πιτσιρικάδες ανέλαβε με μεγάλο μεράκι την πλήρη περιποίηση και το πλύσιμο της μοτοσυκλέτας.

Με τον #tsoulai πλέον πεντακάθαρο, καθίσαμε σε ένα τοπικό μαγαζί για φαγητό. Η κοπέλα που μας εξυπηρέτησε ήταν απίστευτα γλυκιά και ευγενική. Λίγο πριν πληρώσουμε και αναχωρήσουμε, μας πλησίασε και μας ζήτησε με ντροπή αν είχαμε μαζί μας κάποιο μικρό σουβενίρ από την Ελλάδα. Δυστυχώς, δεν είχαμε κρατήσει τίποτα στις αποσκευές μας για μια τέτοια περίσταση, οπότε το μόνο που μπορέσαμε να της χαρίσουμε ήταν μερικά ελληνικά κέρματα του ευρώ. Το πρόσωπό της έλαμψε από χαρά σαν να της δώσαμε τον μεγαλύτερο θησαυρό.

Γεμάτοι όμορφα συναισθήματα, επιστρέψαμε στο δωμάτιο για ξεκούραση. Την περιήγηση και την εξερεύνηση στα αξιοθέατα του ιστορικού Τουρκιστάν τις αφήσαμε ολόκληρες για την αυριανή ημέρα.

Τουρκιστάν: Η Ιερή Πόλη της στέπας και το «Ιπτάμενο Θέατρο» του Χότζα Αχμέντ

Πέμπτη 21 Μαΐου. Το κατάλυμά μας δεν απείχε πολύ από τα κυριότερα αξιοθέατα της πόλης, μόλις 2 χιλιόμετρα. Παρόλα αυτά, για να ζήσουμε την καθημερινότητα των ντόπιων, χρησιμοποιήσουμε την αστική συγκοινωνία. Η αγορά εισιτηρίου στα μέσα μαζικής μεταφοράς αποδείχθηκε μια απίστευτα εύκολη και σύγχρονη υπόθεση. Απλώς περνάς τη φυσική ή την ψηφιακή σου κάρτα (μέσω κινητού ή smartwatch) από το μηχάνημα ανέπαφων συναλλαγών που υπάρχει μέσα στο λεωφορείο και ξεμπερδεύεις.


Μετά από αυτή τη σύντομη αλλά ενδιαφέρουσα εμπειρία, φτάσαμε στον απόλυτο προορισμό μας, το εμβληματικό Μαυσολείο του Χότζα Αχμέντ Γιασάουι (Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi).


Το ημιτελές αριστούργημα του Ταμερλάνου:

Το Τουρκιστάν είναι μία από τις παλαιότερες πόλεις του Καζακστάν, με ιστορία που ξεπερνά τα 1.500 χρόνια. Στην αρχαιότητα αποτελούσε σημαντικό εμπορικό κόμβο πάνω στον θρυλικό Δρόμο του Μεταξιού, όμως η παγκόσμια σημασία του σφραγίστηκε τον 12ο αιώνα, όταν έζησε εδώ ο μεγάλος Σούφι ποιητής και μυστικιστής Χότζα Αχμέντ Γιασάουι, ο οποίος μετέδωσε το Ισλάμ στις νομαδικές φυλές της κεντρικής Ασίας. Το 1389, ο διαβόητος κατακτητής Ταμερλάνος (Τιμούρ) διέταξε να χτιστεί ένα τεράστιο μαυσωλείο προς τιμήν του. Όταν όμως ο Ταμερλάνος πέθανε το 1405, οι εργασίες σταμάτησαν απότομα, αφήνοντας την πρόσοψη ημιτελή μέχρι σήμερα. Παρά ταύτα, ο πελώριος τυρκουάζ τρούλος του, ο μεγαλύτερος στην Κεντρική Ασία και τα εντυπωσιακά ψηφιδωτά του το έχουν αναδείξει σε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και σε έναν από τους πιο ιερούς τόπους προσκυνήματος του ισλαμικού κόσμου.

Στον ίδιο ακριβώς αρχαιολογικό χώρο, κρυμμένο κάτω από το έδαφος, βρίσκεται και το Υπόγειο Τζαμί (Underground Mosque Hilvet). Πρόκειται για το σημείο όπου ο Γιασάουι επέλεξε να αποσυρθεί και να ζήσει το υπόλοιπο της ζωής του σε απόλυτη απομόνωση και προσευχή όταν έκλεισε τα 63 του χρόνια την ηλικία δηλαδή που πέθανε ο Προφήτης Μωάμεθ. Κατεβαίνοντας στα χαμηλοτάβανα, πλινθόκτιστα δωμάτια, νιώθεις αμέσως μια βαθιά, κατανυκτική και απόκοσμη ατμόσφαιρα, ανέπαφη από τον χρόνο.

Από το μυστικισμό, στον φουτουρισμό

Λίγο παραπέρα από τα αρχαία μνημεία, το Τουρκιστάν κάνει ένα εντυπωσιακό άλμα στο μέλλον, παρουσιάζοντας το Altyn Samruk Flying Theatre. Είναι ένα υπερσύγχρονο «Ιπτάμενο Θέατρο», στεγασμένο μέσα σε ένα μοναδικό κτίριο σε σχήμα χρυσού αυγού, το οποίο αναπαριστά τον φωλιά του μυθικού πουλιού Σαμρούκ. Μέσα από μια εντυπωσιακή 8D κινηματογραφική εμπειρία εικονικής πραγματικότητας, ο επισκέπτης «πετάει» πάνω από τα σημαντικότερα αξιοθέατα, τα βουνά και τις στέπες του Καζακστάν, συνδέοντας τους αρχαίους θρύλους με τη σύγχρονη τεχνολογία.

Η μέρα μας έκλεισε με μια βόλτα στο εντυπωσιακό συγκρότημα Karavan Saray (Καραβάν Σαράι). Πρόκειται για ένα ολοκαίνουργιο, τεράστιο τουριστικό συγκρότημα που μοιάζει με μια «Βενετία της Κεντρικής Ασίας». Ένα δίκτυο από τεχνητά κανάλια νερού περιβάλλει πολυτελή ξενοδοχεία, εστιατόρια και αγορές χτισμένα με παραδοσιακή αρχιτεκτονική. Περπατώντας εκεί το πρωί, με το φως της ημέρας να καθρεφτίζεται στα ήσυχα νερά των καναλιών, κάναμε τον απολογισμό μας για την μέχρι τώρα πορεία μας. 


Το Τουρκιστάν μας γέμισε με απίστευτες εικόνες, παντρεύοντας την ιστορία των καραβανιών με τον σύγχρονο παλμό του Καζακστάν. Επιστρέψαμε στο δωμάτιο γεμάτοι ενέργεια, έτοιμοι να σχεδιάσουμε τις επόμενες διαδρομές μας. 

Μια απίστευτη χειρονομία, η καταστροφή του Οτράρ και οι Έλληνες της στέπας

Παρασκευή 22 Μαΐου. Αναχωρώντας από το Τουρκιστάν, είχαμε πλέον την ευκαιρία να αντικρίσουμε την πραγματική έκταση της τεράστιας ανοικοδόμησης που βιώνει η πόλη, με μεγάλους, σύγχρονους οδικούς άξονες και μοντέρνα κτίρια να υψώνονται παντού. Ο προορισμός μας για σήμερα, που θα αποτελούσε και την τελευταία μας διανυκτέρευση για αυτό το πρώτο σκέλος στο Καζακστάν, ήταν το Σιμκέντ (Shymkent), έχοντας προγραμματίσει μια ενδιάμεση στάση στον ιστορικό αρχαιολογικό χώρο του Οτράρ.

Λίγο προτού φτάσουμε στον προορισμό μας, κάναμε μια στάση για πρωινό στο χωριό Μπαγιαλντίρ (Bayaldyr). Φεύγοντας από εκεί, ζήσαμε κάτι που μας άφησε κυριολεκτικά άφωνους και μας συγκλόνισε.

Έχω ήδη βάλει πρώτη στο κιβώτιο του #tsoulai, το χέρι είναι έτοιμο να αφήσει σιγά-σιγά τον συμπλέκτη, όταν ξαφνικά έρχεται τρέχοντας από τα δεξιά μας ένας ντόπιος κύριος. Είχε το χέρι του απλωμένο, κρατώντας χρήματα και μας ζητούσε επίμονα να τα πάρουμε! Ξαφνιάστηκα, όπως είναι φυσικό. Δεν τρέχουν κάθε μέρα άνθρωποι στον δρόμο για να σου χαρίσουν χρήματα!

Έσβησα αμέσως τον κινητήρα, ξεκαβαλήσαμε και του εξήγησα ευγενικά με νοήματα ότι δεν μπορούμε σε καμία περίπτωση να δεχτούμε ένα τέτοιο δώρο. Εκείνος όμως επέμενε πεισματικά. Κατά τη διάρκεια αυτού του ευγενούς «πάρτα» - «όχι, σε ευχαριστούμε», η Άντζελα με σκούντηξε και μου ψιθύρισε: «Μήπως πρέπει να τα πάρουμε; Φοβάμαι μην νιώσουν ότι τους προσβάλλουμε». Με αυτή τη σκέψη, δεχτήκαμε τελικά τα χρήματα. Ευχαριστήσαμε θερμά τον ίδιο, τη γυναίκα του, αλλά και όλους τους παρευρισκόμενους που είχαν μαζευτεί γύρω μας, σαν σε παράσταση, για να δουν την εξέλιξη της κουβέντας, και αναχωρήσαμε για τον αρχαιολογικό χώρο, ο οποίος απείχε λιγότερο από 10 λεπτά.

Σε αυτή τη σύντομη διαδρομή, συζητούσαμε με την Άντζελα για τις απίστευτες στιγμές που έχουμε ζήσει μέχρι στιγμής σε αυτό το ταξίδι και αναρωτιόμασταν τι άλλο μας επιφυλάσσει η συνέχεια. Φτάνοντας στο πάρκινγκ, έβγαλα τα χρήματα από την τσέπη. Με τεράστια έκπληξη διαπιστώσαμε πως κρατούσαμε ένα χαρτονόμισμα των 10.000 τένγκε, το οποίο αντιστοιχεί σε περίπου 20 ευρώ! Πρόκειται για ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό για τα δεδομένα της επαρχίας. Με αυτά τα χρήματα πληρώσαμε την είσοδό μας στον αρχαιολογικό χώρο και μας έμειναν και ρέστα!

Οτράρ: Η πόλη που ισοπέδωσε ο Τζένγκις Χαν

Η περιήγησή μας στον αρχαιολογικό χώρο του Οτράρ (Otrar) μας πήρε λίγη ώρα, αλλά άξιζε μέχρι και το τελευταίο λεπτό.


Το Οτράρ υπήρξε μία από τις σπουδαιότερες και πιο ζωντανές πόλεις-οάσεις πάνω στον Δρόμο του Μεταξιού, ένας κομβικός σταθμός εμπορίου, επιστημών και πολιτισμού με μια παγκοσμίως διάσημη βιβλιοθήκη. Η πόλη όμως έμεινε στην ιστορία για την τραγική της μοίρα το 1219. Όταν ο τοπικός κυβερνήτης θανάτωσε μια εμπορική αποστολή που είχε στείλει ο Τζένγκις Χαν, ο Μογγόλος ηγέτης εξοργίστηκε. Εξαπέλυσε μια ανελέητη πολιορκία μηνών, κατέλαβε την πόλη και την ισοπέδωσε κυριολεκτικά μέχρι τα θεμέλια, σφάζοντας το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Παρά την καταστροφή, η πόλη ξαναχτίστηκε εν μέρει, και μάλιστα εδώ άφησε την τελευταία του πνοή το 1405 ο μεγάλος κατακτητής Ταμερλάνος, κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του προς την Κίνα.

Έλληνες στην καρδιά της Ασίας: Μια ιστορία διωγμών

Συνεχίζοντας την πορεία μας προς το Σιμκέντ, σπάσαμε τη διαδρομή στη μέση κάνοντας μια στάση για τσάι. Όταν πήγαμε να πληρώσουμε, η ιδιοκτήτρια αρνήθηκε κατηγορηματικά. «Δύο φλιτζάνια τσάι είναι, σιγά!», μας είπε χαρακτηριστικά και το μόνο που μας ζήτησε ως αντάλλαγμα ήταν να βγάλουμε μια αναμνηστική φωτογραφία όλοι μαζί. Πραγματικά, τα λόγια έχουν αρχίσει να στερεύουν μπροστά σε αυτή τη φιλοξενία!

Φτάνοντας το απόγευμα στο Σιμκέντ, αφήσαμε τις αποσκευές στο κατάλυμα και βγήκαμε αμέσως για φαγητό σε ένα κοντινό εστιατόριο. Εκεί, όπως έχει γίνει πλέον απόλυτη ρουτίνα, μας ρώτησαν από πού είμαστε. Μόλις ο σερβιτόρος άκουσε τη λέξη «Ελλάδα», γύρισε και μας είπε με απόλυτη φυσικότητα: «Κι εκείνος εκεί, Έλληνας είναι!», δείχνοντάς μας έναν νεαρό που καθόταν λίγα τραπέζια πιο πέρα. Του μίλησε, κι εκείνος μας πλησίασε αμέσως. Αν και ο ίδιος δεν γνώριζε καθόλου ελληνικά, καθώς επρόκειτο για Έλληνα τρίτης γενιάς στο Καζακστάν, μας είπε ότι ήξερε κάποιον που τα μιλούσε άψογα και τον πήρε αμέσως τηλέφωνο. Στην άλλη άκρη της γραμμής ήταν ο Δημήτρης. Χωρίς πολλά-πολλά, κανονίστηκε επί τόπου μια συνάντηση για το βράδυ.

Στις 20:00 ακριβώς, η ρεσεψιονίστ του ξενοδοχείου μας ειδοποίησε ότι το ταξί που είχε κανονίσει ο Δημήτρης μας περίμενε έξω. Η βροχή έπεφτε δυνατή και ο οδηγός του ταξί, ένας πανύψηλος, γεματούλης Καζάκος, πρέπει να είχε βαρύ παρελθόν σε αγώνες ράλι ή σκι. Δεν εξηγείται αλλιώς το γεγονός ότι έκανε απίστευτα σλάλομ ανάμεσα στα αυτοκίνητα, την ίδια ώρα που είχε γυρίσει το κεφάλι του προς τα πίσω, μας μιλούσε ασταμάτητα και μας κοιτούσε. Σε μια στιγμή παραλίγο να καρφωθούμε στον μπροστινό μας, τον απέφυγε την τελευταία στιγμή και ξέσπασε σε δυνατά γέλια, κι εμείς γελάσαμε, που δεν γίναμε τελικά χαλκομανία.

Φτάσαμε σώοι και αγρατζούνιστοι στο ραντεβού. Εκεί μας περίμενε ο Δημήτρης με την οικογένειά του και μια μεγάλη παρέα άλλων ομογενών. Αυτό που ακολούθησε ήταν μια μαγική βραδιά γεμάτη παραδοσιακό φαγητό, ατελείωτη κουβέντα, συγκίνηση και χορό!


Η Οδύσσεια του Ποντιακού Ελληνισμού στην Ασία:

Η ιστορία των ανθρώπων αυτών κουβαλάει έναν ανείπωτο πόνο. Οι πρόγονοί τους ξεριζώθηκαν αρχικά κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή και τις διώξεις της δεκαετίας του 1920 από τα βόρεια παράλια της Τουρκίας (τον ιστορικό Πόντο), όπου ο ελληνισμός άκμαζε για χιλιετίες, και κατέφυγαν ως πρόσφυγες στα παράλια του Καυκάσου και της Μαύρης Θάλασσας (στη νότια Ρωσία και τη Γεωργία). Η μοίρα τους όμως τους επιφύλασσε ένα δεύτερο, ακόμα πιο σκληρό χτύπημα. Το 1944 και το 1949, το ολοκληρωτικό καθεστώς του Ιωσήφ Στάλιν, εφαρμόζοντας την τακτική των μαζικών αναγκαστικών εκτοπισμών ολόκληρων εθνοτήτων, τους χαρακτήρισε «ύποπτους» και τους εκτόπισε βίαια μέσα σε τρένα μεταφοράς, στέλνοντάς τους στις άγριες, αφιλόξενες στέπες του Καζακστάν και του Ουζμπεκιστάν. Παρά τις απάνθρωπες συνθήκες, οι Έλληνες αυτοί ρίζωσαν, μεγαλούργησαν, κράτησαν ζωντανή την ταυτότητα και τη γλώσσα τους, και σήμερα αποτελούν μια αξιοσέβαστη, ακμάζουσα κοινότητα στην καρδιά της Ασίας.

Η ώρα πέρασε χωρίς να το καταλάβουμε και έφτασε η στιγμή του αποχαιρετισμού. Για την ιστορία, οφείλω να σημειώσω πως οι Έλληνες αδελφοί μας δεν μας άφησαν να πληρώσουμε ούτε σεντ, τόσο τα ταξί όσο και ολόκληρο το τραπέζι ήταν πληρωμένα από τους ίδιους. Είναι από εκείνες τις μοναδικές στιγμές της ζωής που σου αποτυπώνονται ανεξίτηλα στο μυαλό. Η αμοιβαία χαρά αυτού του αναπάντεχου ανταμώματος ήταν ζωγραφισμένη στα πρόσωπά μας, με ένα αβίαστο, πλατύ χαμόγελο να το μαρτυρά.

Η επιστροφή στο ξενοδοχείο έγινε ευτυχώς, σε πολύ πιο νορμάλ οδηγικούς ρυθμούς. Ξαπλωμένος πλέον στο κρεβάτι, επικαιροποιώ τις σημειώσεις για την αυριανή είσοδο στο Ουζμπεκιστάν και γράφοντας τις τελευταίες σειρές στο ημερολόγιο του δρόμου, μονολογώ: «Τι μέρα κι αυτή που ζήσαμε σήμερα...».

Το πρώτο μεγάλο σκέλος της περιπέτειάς μας στο Καζακστάν κλείνει με τις καλύτερες και πιο βαθιές εντυπώσεις. Για να δούμε τι μας επιφυλάσσει, από αύριο, το ιστορικό Ουζμπεκιστάν!

Μέρος 1ο

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Ρωσία, Γεωργία, Τουρκία - Μέρος 3ο, Γεωργία - Τουρκία. Η Επιστροφή (+ Βίντεο)

Κεντρική Ασία μέρος 1ο: Η Πύλη της Ασίας – Από την Καλαμάτα στις κορυφές του Καυκάσου

Θάσος, Σαμοθράκη και Τουρκία όσο πατάει η γάτα