Τζουμέρκα - Ορεινή Ναυπακτία (+Βίντεο)

Κείμενο: Κώστας Μανούσος           

Φωτογραφίες: Κώστας Μανούσος

Μετά το περσυνό ταξίδι (Γύρω, γύρω, στη μέση Αδριατική και η καρδιά μας στη Ματέρα), για φέτος, το 2019, είπαμε να περιορίσουμε τα έξοδα και να παίξουμε εντός έδρας. Η χώρα μας έχει πολλές όμορφες περιοχές που περιμένουν να τις ανακαλύψεις. Κάποιες τις έχουμε γνωρίσει καλά, κάποιες άλλες απλά έχουμε περάσει και έχουμε αφήσει «ανοιχτούς λογαριασμούς» και υπάρχουν και αυτές οι περιοχές που ακόμα δεν γνωρίζουμε και είναι πολλές. Έτσι σκεφτήκαμε να «κλείσουμε» κάποιους από τους «ανοιχτούς λογαριασμούς» και ξεκινήσαμε το στήσιμο του ταξιδιού. Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας δεχθήκαμε πρόταση από τους οικογενειακούς μας φίλους Πέτρο και Νατάσα να μας φιλοξενήσουν στο εξοχικό τους στην Πρέβεζα, την οποία φυσικά και δεχθήκαμε. 

Τα μηχανάκια που μας ταξίδεψαν, δεν ήταν άλλα από τα γνωστά μας Τracer 900 και Beverly 350. Φορτωμένα και έτοιμα, περίμεναν την πρώτη μιζιά των διακοπών. 

ΦΙΛΟΞΕΝΟΥΜΕΝΟΙ

Το πρωί της 14ης Αυγούστου ξεκινήσαμε από την Αθήνα στις 08:00, με προορισμό την Πρέβεζα. Πολύ σύντομα βρισκόμασταν στην εθνική οδό Κορίνθου – Πατρών και με ταχύτητες 120-140 (ναι το Beverly 350 κρατάει αυτές τις ταχύτητες) βρισκόμαστε στο Αίγιο, λίγο πριν οι δείκτες του ρολογιού δείξουν 10:00. 

Στάση για καφέ στον πλάτανο του Παυσανία, όπως μας ενημερώνει η ξύλινη κρεμασμένη ταμπέλα στα Αγγλικά και στα Γαλλικά, εντός της κουφάλας.

Μετά την γέφυρα Χαρίλαος Τρικούπης (Ρίου – Αντιρρίου) δεν κάναμε ξανά Εθνική εκτός της τελευταίας ημέρας που κάναμε το δρομολόγιο της Εθνικής αντίστροφα. Το ημερολόγιο τότε θα έγραφε 24 Αυγούστου 2019. 

Δέκα λεπτά μετά τη μία το μεσημέρι, βρισκόμασταν στο σπίτι του Πέτρου και της Νατάσας, στο Μύτικα λίγο έξω από την Πρέβεζα. Μέχρι και της 18 Αυγούστου το πρωί, όπου και αναχωρήσαμε από τα παιδιά, δεν ξαναπήραμε τα μηχανάκια. 

Το βράδυ περπατήσαμε στην πόλη της Πρέβεζας, με την υγρασία να μας ταλαιπωρεί. 

Την επόμενη ημέρα οι πέντε μας, (ναι ξέχασα να σας πω πως είχαμε και το Ερμή μαζί μας , τον γλυκό τετράποδο φίλο μας), επισκεφτήκαμε τον Αρχαιολογικό χώρο του Νεκρομαντείου – Εφύρας στο Μεσοπόταμο και μετά, τις πηγές του Αχέροντα στη Γλυκή. 

Η είσοδος στο νεκρομαντείο είχε 6€ το κανονικό εισιτήριο και 3€ το μειωμένο. 

Τις όποιες πληροφορίες για το χώρο, τις αντλήσαμε από το διαδίκτυο και αυτός ίσως είναι ο λόγος που μου φάνηκε και ακόμα μου φαίνεται «τσιμπημένη» η τιμή για το κανονικό εισιτήριο. Από την μικρή μου εμπειρία από επισκέψεις σε αρχαιολογικούς χώρους, προτείνω αν υπάρχει η δυνατότητα σε όσους επισκεφτούν μελλοντικά κάποιον τέτοιο χώρο να είναι μαζί με ξεναγό. Σε μια ξενάγηση που είχαμε στο μουσείο της Ακρόπολης, δεν φαντάζεστε πόσες αλήθειες μας είπε η ξεναγός μας, από αυτές που δε μαθαίνεις στα σχολεία, αλλά είναι ιστορικά καταγεγραμμένες. 

Αφήσαμε πίσω μας το σημείο κατάβασης των νεκρών στον Άδη, με προορισμό τις πηγές του Αχέροντα, όπου είχαμε σκοπό να πιούμε καφεδάκι. Η αλήθεια είναι πως παραήμασταν αισιόδοξοι, καθώς γίνονταν χαμός. Με δυσκολία βρήκαμε και παρκάραμε το αυτοκίνητο, όπως και με δυσκολία βρήκαμε να καθίσουμε. Μαντέψτε… με δυσκολία παραγγείλαμε. Τώρα κάντε την πράξη και ναι, δεν ήπιαμε καφεδάκι. Δεν πειράζει όμως, φόρεσα το μαγιό μου, πήρα το μονοπάτι μέχρι τις πηγές και πήγα να μπω. Κάντε το εικόνα, να έχω μπει μέχρι τα γόνατα, το νερό να είναι παγωμένο και με τα χέρια να ρίχνω λίγο νερό στην πλάτη και στο στήθος μπας και συνηθίσω την θερμοκρασία, ένα πράγμα όπως κάνουν οι ηλικιωμένοι και οι χειμερινοί κολυμβητές στις παραλίες. Ρε σεις, μήπως αυτό σημαίνει κάτι; 

Αφού συνήθισα την θερμοκρασία και δεν είδα την πραγματική πύλη του Άδη πρόωρα, πήγα κολυμπώντας μέχρι το σημείο όπου υποτίθεται θα πίναμε το καφεδάκι μας. 

Η ώρα είχε περάσει και ο Πέτρος ήξερε ακριβώς το σωστό μέρος για φαγητό. Κάτω από το μνημείο που είναι αφιερωμένο στη θυσία των γυναικών του Σουλίου βρίσκετε η Καμαρίνα, ένα χωριό με ωραία θέα και καλές ταβέρνες. 

Το βράδυ πήγαμε στην Πρέβεζα για σαρδέλες, αφού πρώτα είχαμε περάσει από το σπίτι για ξεκούραση. Για την επόμενη ημέρα είχαμε σχεδιάσει να πάμε Παξούς αλλά το βράδυ μετά από τηλεφωνική επικοινωνία που είχε ο Πέτρος με τον υπεύθυνο για τις ημερήσιες εκδρομές με το καραβάκι, το ακυρώσαμε καθώς όπως μας είπε θα έχει κακό καιρό. 

Αφού δεν έχει να πάμε Παξούς, ας πάμε Πάργα. Φτάνοντας στην Πάργα τα καραβάκια για Παξούς ήταν γεμάτα κόσμο και ο καιρός τέλειος. 

Το προσπερνάμε και επισκεπτόμαστε το ενετικό κάστρο που βρίσκεται στην είσοδο το λιμανιού της Πάργας. Από το κάστρο μπορείς να απολαύσεις τη θέα προς το λιμάνι, την παραλία και το Ιόνιο πέλαγος και ένα καφεδάκι στην καφετέρια εντός. Αυτά όπως καταλάβατε ήταν τα καλά. 

Το κάστρο ήταν γεμάτο σκουπίδια και κάποια σημεία του εξωτερικού τοίχους είχαν πέσει και δεν υπήρχε ούτε προστατευτικό, όπως υπήρχε σε κάποια ετοιμόρροπα σημεία του. 

Ήπιαμε το καφεδάκι μας σε μια καφετέρια κάτω από το κάστρο. Αυτό που μας έκανε εντύπωση ήταν πως τα καφεδάκια ήρθαν χωρίς νερό. Μας θύμισε εξωτερικό, μα έλα που δεν είμαστε. Η Πάργα είναι πολύ τουριστική περιοχή με ότι αυτό συνεπάγεται για τον τόπο και τον κόσμο. 

Μετά την Πάργα πήγαμε για μπάνιο στο Nicopolis Club, στην παραλία Μονολίθι και το βράδυ για ποτάκι στην Πρέβεζα. 

Χωρίς να το καταλάβουμε είχε φτάσει Σάββατο. Πήραμε πάλι τους δόμους και κατευθυνθήκαμε προς Κορωνησία για καφεδάκι.

Η Κορωνησία είναι ένα μικρό χωριό, με μόλις 170 μόνιμους κατοίκους. Βρίσκεται στο μικρό νησί Πέρα Νησί, σχεδόν στην καρδιά του Αμβρακικού κόλπου και συνδέεται με την ηπειρωτική χώρα με μια στενή λωρίδα γης. Ο δρόμος αυτός καθώς πηγαίνεις, αριστερά σου έχεις την λιμνοθάλασσα Λογαρού και δεξιά αρχικά την Λιμνοθάλασσα Τσουκαλιού και μετά, τον Αμβρακικό κόλπο. Η κύρια ασχολία των κατοίκων είναι η αλιεία και ο τουρισμός. Αξίζει μια επίσκεψη στην εκκλησία της Παναγίας και το παρεκκλήσι του Αγίου Ονούφριου που βρίσκονται στον ίδιο χώρο. Απέχει 25 χλμ. από την Άρτα και 63 από την Πρέβεζα. 

Αφήνοντας πίσω μας την Κορωνησία ακολουθήσαμε το δαιδαλώδες οδικό δίκτυο, άλλοτε να είναι άσφαλτος και άλλοτε χωματόδρομος, για να καταλήξουμε στην Κόπραινα (δε θέλαμε τα εύκολα).

 

Η Κόπραινα είναι μία έκταση γης μήκους 2 χιλιομέτρων και πλάτους 100 μέτρων, που κάποτε λειτουργούσε ως λιμάνι με σημαντική εμπορική κίνηση από τη Βυζαντινή εποχή αλλά και κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Η εμπορική κίνηση το λιμανιού κράτησε μέχρι τις αρχές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όπου και εγκαταλείφθηκε εντελώς λόγω του μεγαλύτερου λιμανιού της Πρέβεζας. Φτάνοντας στην Κόπραινα, ο επισκέπτης μπορεί να επισκεφτεί το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Αμβρακικού κόλπου, το κτήριο του φάρου, που σήμερα λειτουργεί σαν μουσείο (κάποτε ήταν η οικία του φαροφύλακα), καθώς και τον πετρόκτιστο φάρο. Στην περιοχή του λιμανιού υπάρχει και ένα ταβερνάκι, στο οποίο και φάγαμε.

Άρτα για καφεδάκι και επιθεώρηση της γέφυρας. 

Ήσυχοι ότι η γέφυρα δεν θα γκρεμιζόταν, πήραμε τον δρόμο της επιστροφής. 

ΑΘΑΜΑΝΙΚΑ ΟΡΗ 

Αφού ευχαριστήσαμε τον Πέτρο και τη Νατάσα για την υπέροχη φιλοξενία τους, αλλά και την ξενάγηση στην περιοχή, φύγαμε με προορισμό το Συρράκο, όπου διανυκτερεύσαμε τις επόμενες 3 ημέρες. Λίγο μετά τις 09:00 ήμασταν και πάλι με τις μηχανές μας στο δρόμο.

Πρώτη στάση στο Ρωμαϊκό υδραγωγείο.

Ακολούθησε η Λίμνη πηγών Λούρου ποταμού.

Λίγο πριν το Κουτσελιό φουλάραμε τα μηχανάκια, μιας και τα μοναδικά πρατήρια καυσίμων στην περιοχή όπου θα κινούμασταν, βρίσκονται στα Πράμαντα και τα Φράστα. Με την καφεΐνη να τρέχει στις φλέβες μας και γεμάτοι ενέργεια ξεκινήσαμε για Συρράκο. 

Μετά τον Άραχθο ποταμό ξεκινάει ένα από τα πιο κάθετα ζιγκ – ζαγκ που έχω συναντήσει, με 18 στροφές των σχεδόν 180 μοιρών η καθεμιά. Η 1η στροφή (370 μέτρα ύψος) με την 18η (850 μέτρα ύψος) έχουν 480 μέτρα υψομετρική διαφορά και σε ευθεία έχουν μόλις 1,140 μέτρα απόσταση!!! Στην έξοδο από τη στροφή, το δεξί χέρι στύβει το γκάζι μέχρι την επόμενη. Παίρνουμε γραμμή, κοιτάμε την έξοδο και ξανά. 

Από την τελευταία στροφή το Συρράκο απέχει 28 χλμ και βρίσκεται 300 μέτρα πιο ψηλά (1150 μέτρα υψόμετρο). Τα 31 άλογα του Beverly, τα οποία θεωρώ ικανοποιητικά για οποιαδήποτε χρήση (αλλά αυτό είναι άλλη κουβέντα), δεν κώλωσαν ούτε στις ανηφόρες ούτε στο ρυθμό. Τα δε φρένα του, δε με ανησύχησαν πουθενά.

Λίγο πριν φτάσουμε στο Συρράκο, ο δρόμος έχει μια διακλάδωση. Δεξιά σε πάει 1 χλμ πιο κάτω, στην πέτρινη πύλη όπου υπάρχει πάρκινγκ και μετά περπατάς 400 μέτρα μέχρι την εκκλησία (κέντρο). Αριστερά, σε πάει 4 χλμ γύρω από το χωριό και έχεις πρόσβαση σε αυτό από τα δυτικά και τα νότια, όπου και στις δύο τοποθεσίες υπάρχει χώρος στάθμευσης.

Από τα νότια έχει το λιγότερο περπάτημα (περίπου 100 μέτρα μέχρι την εκκλησία). Εμείς πήγαμε στη διασταύρωση αριστερά και παρκάραμε στη δυτική μεριά, μιας και από εκεί θα έρχονταν το ειδικά διασκευασμένο όχημα για να μεταφέρει τις αποσκευές μας από το ξενοδοχείο (Σταυραετός).

Όπως πολύ καλά καταλάβατε, στο Συρράκο δεν κυκλοφορούν αυτοκίνητα ή άλλου είδους τροχοφόρα, εκτός από αυτά που μεταφέρουν τις αποσκευές των επισκεπτών στα καταλύματα. Το Συρράκο είναι ανακηρυγμένο ως παραδοσιακός οικισμός και όπως οι Καλαρρύτες, είναι τα μόνα χωριά στα νότια των Ιωαννίνων που οι στέγες των λιθόκτιστων σπιτιών είναι από σχιστόλιθο και διατηρούν την παραδοσιακή Ηπειρώτικη αρχιτεκτονική, όπως και στα Ζαγοροχώρια.

Αφού φάγαμε και ξεκουραστήκαμε, το απόγευμα περπατήσαμε το χωριό και συνομιλήσαμε με του ντόπιους. Από το Συρράκο κατάγονταν ο Ιωάννης Κωλέττης, πρώτος συνταγματικός πρωθυπουργός της Ελλάδος, άγαλμα του οποίου υπάρχει στην πλατεία αγαλμάτων, και ο Κώστας Κρυστάλλης. 

Αν και ο Κρυστάλλης πέθανε μόλις 26 ετών, άφησε πίσω του μεγάλη πολιτιστική κληρονομιά και έγινε γνωστός ως ο «Ποιητής του βουνού και της στάνης». Το σπίτι του Κρυστάλλη έχει γίνει λαογραφικό μουσείο και σίγουρα αξίζει επίσκεψης. Ο υπεύθυνος του μουσείου με μεγάλη του χαρά θα σας ξεναγήσει στους χώρους και θα σας πει την ιστορία του.

Οι Συρρακιώτες ήταν έμποροι και πολύ καλοί μάλιστα, αφού όπως λέγεται προμήθευσαν κάπες φτιαγμένες από μαλλί το στρατό του Ναπολέοντα. Δυστυχώς το χωριό εγκαταλείφθηκε μετά τον εμφύλιο, στις μέρες μας όμως γνωρίζει μεγάλη άνθιση. Τι συνέβαλε λοιπόν στην αναστύλωση και ανάκαμψη του χωριού;  Συνομιλώντας με τους ντόπιους, και δη τους γέροντες, μάθαμε πως δύο ήταν οι βασικές αιτίες.

Πρώτον το άνοιγμα του δρόμου κάπου στη δεκαετία του 1970 και την ασφαλτόστρωσή του αρχές δεκαετίας του 1990 και δεύτερον το μεταναστευτικό κύμα από την Αλβανία που έφερε εργατικά χέρια. Εκτός από την ιστορία του χωριού, μας διηγήθηκαν και προσωπικές τους ιστορίες που ξεκινούσαν από τα παιδικά τους χρόνια. Χωρίς να το καταλάβουμε είχε ήδη νυχτώσει και έπρεπε να πάμε νωρίς για ύπνο καθώς για την επόμενη ημέρα είχαμε κανονίσει μια δραστηριότητα. 

Για την Δευτέρα 19 Αυγούστου, είχαμε ήδη κανονίσει από την Αθήνα να κάνουμε ράφτινγκ στον Άραχθο ποταμό. Το ραντεβού μας με την ομάδα της Trekking Hellas ήταν 10:00 στην έδρα τους κάτω από το Ξενοδοχείο Γεφύρι Πλάκας, λίγο πιο έξω από το χωριό Φράστα. Μαζευτήκαμε 10 άτομα, επιβιβαστήκαμε σε ένα μικρό βανάκι το οποίο είχε κοτσαρισμένο το τρέιλερ με τις βάρκες και το κανό. 

Η διαδρομή μέχρι το γεφύρι της Πολιτσάς, που ήταν και η αφετηρία της μικρής μας περιπέτειας, διήρκησε 45 λεπτά περίπου. Από τα 10 άτομα, οι 2 μπήκαν σε κανό και οι υπόλοιποι μπήκαμε σε βάρκα. Ένα ταχύρυθμο μάθημα από τον οδηγό μας και φύγαμε. Το ποτάμι είχε την κατάλληλη ποσότητα νερού για ράφτινγκ αρχαρίων και κάναμε διάφορα παιχνίδια με την βάρκα. Κάπου στην διαδρομή σταματήσαμε δεξιά στην όχθη του ποταμού και όλοι μαζί τραβήξαμε την βάρκα έξω. Πεζοί ακολουθήσαμε ένα ποταμάκι που «πέφτει» στον Άραχθο για να καταλήξουμε μετά από λίγο σε βάθρες και τον καταρράκτη Κλίφκη. Το νερό, μπούζι κυριολεκτικά. Συνεχίσαμε την διαδρομή με την βάρκα, η οποία στο σύνολο της ήταν περίπου 8 χλμ. 

Το τέλος της υπέροχης αυτής ποταμίσιας διαδρομής που μας επέτρεψε να δούμε τα βουνά και το ποτάμι από μια άλλη οπτική, σηματοδοτείται από το υπό κατασκευή γεφύρι της Πλάκας. 

Κουρασμένοι και πεινασμένοι πήγαμε στα Άγναντα για φαγητό και για καφεδάκι στα Πράμαντα. 

Στη συνέχεια επισκεφτήκαμε την Μονή Κηπίνας. Πριν φτάσεις στη Μονή, υπάρχει ένα καφενείο στα δεξιά, όπου φυλάν το κλειδί της Μονής. 

Η Μονή ιδρύθηκε το 1212 και είναι κτισμένη επάνω από το φαράγγι του Καλαρρύτικου ποταμού, στην είσοδο μιας σπηλιάς ενός κατακόρυφου βράχου. Λέγεται ότι πήρε το όνομα επειδή οι μοναχοί της καλλιεργούσαν κήπους στην περιοχή. Ένα είναι σίγουρο: θα εντυπωσιαστείτε. 

Επιστρέψαμε στο Συρράκο γεμάτοι. Το βραδάκι φαγητό στο εστιατόριο του καταλύματος, όπου συνομιλήσαμε με τους ντόπιους σχετικά με την γλώσσα τους, που δυστυχώς την μιλάνε μόνο οι μεγάλοι σε ηλικία. Οι πιο νέοι δεν την γνωρίζουν και δεν υπάρχει σε γραπτό λόγο. 

Αυτό που μας έκανε εντύπωση, ήταν ότι στην πλειοψηφία των τουριστών που συναντήσαμε, η χώρα προέλευσής τους ήταν το Ισραήλ. Ήταν οικογένειες, το λιγότερο τετραμελή. Όπως μας είπαν αργότερα οι ντόπιοι, τα τελευταία χρόνια έχουν έντονη παρουσία στην περιοχή της Ηπείρου. 

(Και τώρα θα πω κάτι ακόμα που μου είπαν οι ντόπιοι. Σσσσσσς, κάντε ησυχία μην μας ακούσουν άλλοι. Οι πρώτοι Ισραηλινοί τουρίστες, λέει, που είχαν έρθει στο χωριό, ήταν κατάσκοποι, λέει, για να δουν αν είναι ασφαλές να κάνουν τουρισμό οι Ισραηλινοί, λέει. Μη το πείτε πουθενά). 

Η βραδιά πέρασε ευχάριστα καθώς γνωρίσαμε και δύο κυρίες (δασκάλες), από την Θεσσαλονίκη. Για την επόμενη ημέρα είχαμε σκοπό να περπατήσουμε το μονοπάτι που συνδέει το Συρράκο με τους Καλαρρύτες. Το ίδιο κι αυτές. Έτσι αποφασίσαμε να πάμε όλοι παρέα. 

Το επόμενο πρωινό είχαμε συνάντηση στην εκκλησία στις 08:50 και 09:00 ήμασταν στην αρχή του μονοπατιού.

Το μονοπάτι περνά μέσα από το φαράγγι Χρούσια. 

Στην αρχή είναι κατηφορικό μέχρι και τον ομώνυμο ποταμό και έπειτα όλο ανηφορικό, με κάποια σημεία του να έχουν μεγάλη κλήση. Για τον λόγο αυτό, έχουν τοποθετηθεί κουπαστές. (Οι κουπαστές είναι ανοξείδωτες και δεν έχουν καμιά σχέση με το περιβάλλον). Μετά από 1 ώρα και 5 λεπτά φτάσαμε στους Καλαρρύτες. 

Σε αυτό το σημείο θέλω να τονίσω τον ρόλο που διαδραμάτισε το φαράγγι ιστορικά αλλά και στη ζωή των δύο αυτών χωριών. 

Από τις 28 Μαρτίου1881 όπου με την συμφωνία της Κωνσταντινούπολης παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα η Θεσσαλία και η περιοχή της Άρτας στην οποία υπάγονταν και οι Καλαρρύτες,το φαράγγι αποτέλεσε το σύνορο μεταξύ της Ελλάδας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για  31 χρόνια, μέχρι την απελευθέρωση του Συρράκου στις 23 Νοεμβρίου 1912. Λόγω της μορφολογίας του εδάφους τα δίδυμα αυτά χωριά αν και τόσο κοντά, ήταν τόσο μακριά. Οι Συρρακιώτες για να ξεχειμωνιάσουν τα ζώα τους τα πήγαιναν στον νομό Άρτας, ενώ οι Καλαρρυτινοί στη Θεσσαλία. Ακόμα και σήμερα που υπάρχει δρόμος (24 χλμ), η διαδρομή με το αυτοκίνητο είναι περίπου 50 λεπτά και φανταστείτε πως τα δυο χωριά απέχουν μεταξύ τους σε ευθεία γραμμή λιγότερο από 2 χιλιόμετρα.

Φτάνοντας στους Καλαρρύτες ο επισκέπτης βλέπει την ομοιότητα με το Συρράκο, που έχει να κάνει περισσότερο με την αρχιτεκτονική των σπιτιών. Όσο περπατάς όμως βλέπεις πως το Συρράκο είναι σε καλύτερη κατάσταση από  το δίδυμο χωριό του. 

Οι Καλαρρυτινοί ήταν διάσημοι αργυροχρυσοχόοι, με σπουδαιότερο όλων των Αθανάσιο Τσιμούρη. Υπάρχει όμως μια οικογένεια που την έχουμε όλοι ακουστά, έστω και μια φορά. Αυτή δεν είναι άλλη από την οικογένεια Βούλγαρηπου μετά το 1821 έφυγε από τους Καλλαρύτες και εγκαταστάθηκε στηνΠαραμυθιά Θεσπρωτίας. Το 1874 ο Σωτήρης Βούλγαρης, μετακομίζει στην Ρώμη και μαζί με τον Κρέμμο από τα Ιωάννινα ανοίγουν επιχείρηση αργυροχρυσοχοΐας. Οι συνεργασία δεν κρατά πολύ και ο καθένας τραβά το δρόμο του. Ο Βούλγαρης ιδρύει την εταιρία BVLGARI και η συνέχεια είναι γνωστή.

Στους Καλαρρύτες υπάρχει ακόμα το επάγγελμα του αγωγιάτη, μιας και εδώ, όπως και στο Συρράκο, δεν υπάρχουν δρόμοι για αυτοκίνητα. 

Στο χωριό λειτουργεί και ένα από τα παλαιότερα καφενεία της Ελλάδας, το καφεπαντοπωλείο – οβελιστήριο “Η Άκανθος”. Σας προτείνω να καθίσετε να συνομιλήσετε με τους ντόπιους ή ακόμα και να τους ακούτε να μιλάνε την βλάχικη γλώσσα

Λίγο πιο πάνω υπάρχει Μουσείο Αργυροχρυσοχοΐας, όπου και εδώ αξίζει μια επίσκεψη καθώς θα σας ενημερώσουν σχετικά.

Επιστροφή στο Συρράκο από την ίδια διαδρομή και προετοιμασία για την αυριανή αναχώρηση.

ΟΡΕΙΝΗ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑ

Από βουνό σε βουνό ήταν η διαδρομή μας, με λίγο κάμπο και τελικό προορισμό την Κάτω Χώρα της Ορεινής Ναυπακτίας. Αναχωρήσαμε από το Συρράκο στις 08:30 και κατευθυνθήκαμε προς Καλαρρύτες. Ανηφορίζοντας για το πέρασμα του Μπάρου, η βλάστηση γίνονταν όλο και πιο αραιή, κάτι  που σηματοδοτούσε την αρχή της αλπικής ζώνης. Πολλά τα βοοειδή στο δρόμο και αρκετά σκυλιά τα οποία ενίοτε ήταν και επικίνδυνα, αλλά με τους κατάλληλους χειρισμούς τα βάλαμε στη θέση τους.

Μετά από τις σχετικές φωτογραφίες στο «Barros Pass», (έτσι για να δώσω μια αίγλη), κατηφορίσαμε προς Ανθούσα. 

Λίγο πριν την διασταύρωση που θα μας οδηγούσε νότια, υπάρχει η Μονή της  Παναγίας Γαλακτοτροφούσας με πλούσια ιστορία και το γεφύρι του Μίχου. Το σημείο κάποτε αποτελούσε εμπορικό σταυροδρόμι.

Η επόμενη στάση μας για καφεδάκι ήταν λίγο πριν το χιονοδρομικό του Περτουλίου. Όσο κατηφορίζαμε, η ζέστη γίνονταν πιο έντονη. Καλά την είχαμε βγάλει τις προηγούμενες ημέρες. Στην Πύλη πήραμε την τελευταία ανάσα δροσιάς πριν από το πέρασμα του κάμπου της Καρδίτσας. Γρήγορα φτάσαμε στα λουτρά Σμοκόβου, Ρεντίνα, μετά Φουρνά και η δροσιά έκανε ξανά την εμφάνισή της. Στην ορεινή Ναυπακτία δεν υπάρχουν πρατήρια καυσίμων, έτσι ο ανεφοδιασμός στο Καρπενήσι ήταν επιβεβλημένος. Συνεχίσαμε την διαδρομή από Κρίκελλο, Δομνίστα και Αράχοβα όπου κάναμε την τελευταία μας στάση με θέα την τεχνητή λίμνη του Ευήνου.

Συνεχίσαμε για Περδικόβρυση και από Κρυονέρια (από εκεί μας είπε να πάμε ο ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου που μείναμε), μέχρι την Κάτω Χώρα όπου διανυκτερεύσαμε τις επόμενες τρεις ημέρες.

Την επόμενη ημέρα περπατήσαμε το μονοπάτι από Κάτω προς Άνω Χώρα. Υπάρχουν πολλά μονοπάτια για πεζοπορία, αλλά και για mountainbike στην περιοχή γύρω, με καλή σήμανση. Πίνακες των διαδρομών αυτών, θα βρείτε στην Άνω Χώρα.

Ο κεντρικός δρόμος του χωριού, εκεί όπου βρίσκεται η αγορά του, είναι λιθόστρωτος. Στην αρχή του- από τα Νότια - ο «Καρνάβαλος» έχει βρει νέα θέση εδώ κι ένα μήνα  περίπου.

Ο «Καρνάβαλος» εκτελούσε το δρομολόγιο Ναύπακτος – Άνω Χώρα. Άσφαλτο την εποχή εκείνη δεν είχε και το χειμώνα το δρομολόγιο ήταν μια πραγματική περιπέτεια. Αυτό το λεωφορείο κρατούσε ζωντανά τα χωριά της διαδρομής, καθώς με αυτό μεταφέρονταν όχι μόνο επιβάτες, αλλά και αγαθά πρώτης ανάγκης, όπως ζυμαρικά, ρύζι, ζάχαρη, αλεύρι και οικοδομικά υλικά, μέχρι και έπιπλα. Εκτός από τα παραπάνω ο «Καρνάβαλος» έχει πρωταγωνιστήσει στην ταινία «Escape to Athena»το 1979, με πρωταγωνιστές τον Roger Moore, Telly Savalas, Claudia Cardinaleκαι άλλους. Έτσι για να τον τιμήσουν, του έφτιαξαν ειδικό στεγασμένο χώρο.

Λίγο παρακάτω, υπάρχει το στέκι φίλων Στέλιου Καζαντζίδη, όπου εντός ακούγονται τραγούδια του και στους τοίχους κρέμονται φωτογραφίες από διάφορες φάσεις της ζωής του. Η αλήθεια είναι πως δεν περίμενα να δω κάτι τέτοιο στην Άνω Χώρα, αλλά όπως έμαθα εκ των υστέρων, στην Ορεινή Ναυπακτία υπήρξε μεγάλη μετανάστευση, όπως και στην υπόλοιπη χώρα άλλωστε, σε τέτοιο βαθμό που τα χωριά σχεδόν ερήμωσαν και οι περισσότεροι πέρασαν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού και έμειναν εκεί. 

Ο Καζαντζίδης έχει ερμηνεύσει πολλά τραγούδια της ξενιτιάς και με το στέκι κρατάνε ζωντανό αυτό το κομμάτι της ιστορίας, μέσα από τους στίχους και τη φωνή του λαϊκού μας βάρδου. Η ημέρα έκλεισε γλυκά με καρυδόπιτα γίγας και δροσερά με παγωτό.

Την τελευταία μέρα κάναμε ένα μίνι τουρ στην περιοχή με την μηχανή, ή πιο καλά με το σκούτερ. Για την φάρμα του Μίχου είχα μάθει από κάποια τηλεοπτική εκπομπή και είχα πει να την επισκεφτώ όποτε βρισκόμουν στην περιοχή. Αυτό ακριβώς κάναμε. Η φάρμα του Μίχου δεν ήταν μακριά από το κατάλυμά μας. Μόλις 10 χλμ βορειότερα. Δυστυχώς για μας, δεν βρήκαμε κάποιον εκεί κι έτσι συνεχίσαμε την πορεία μας. Όπως έμαθα, στη φάρμα υπάρχουν δωμάτια για όποιον θελήσει να μείνει. Ίσως την άλλη φορά.

Συνεχίσαμε για Κρυονέρια, Περδικόβρυση και για καφεδάκι με θέα την τεχνητή λίμνη του Ευήνου στο KedrosChalet. Με τον ιδιοκτήτη πιάσαμε κουβέντα για την λίμνη και μας είπε πως τους τελευταίους μήνες δεν διοχετεύεται το νερό στην λίμνη του Μόρνου, καθώς κορμοί δέντρων έχουν κάνει ζημιά στον αγωγό μήκους 30 χλμ και αυτό επειδή έχει σπάσει το δίχτυ του χωνιού που συγκρατεί ότι πέφτει στη λίμνη όπως πτώματα ζώων, κορμών κτλ.

Μια πείνα την είχαμε η αλήθεια είναι, έτσι αναχωρήσαμε με σκοπό την αναγνώριση των δυο μαγαζιών που είχαμε δει ότι υπήρχαν λίγο πιο πάνω, με τη βοήθεια της τεχνολογίας. Καταλήξαμε στο Χάνι του Λιόλιου. Θα ήμουν άδικος αν δεν έγραφα για την άψογη εξυπηρέτηση, το υπέροχο φαγητό και την καταπληκτική θέα. 

Αφού καλύψαμε την πείνα μας και με το παραπάνω, πήραμε το δρόμο της επιστροφής. Μετά την Περδικόβρυση συνεχίσαμε ευθεία για Αμπελακιώτισσα αντί να πάμε αριστερά προς Κρυονέρια, όπως μας είχαν πει όταν πρωτοπήγαμε. Ο δρόμος αρχικά πολύ καλός, μετά όμως είχε κάποια τμήματα για κάποια μέτρα στα οποία η άσφαλτος είχε φύγει. Όσο προχωρούσαμε το φαινόμενο γίνονταν όλο και πιο πυκνό μέχρι που ο χωματόδρομος έγινε μόνιμος μέχρι και την Αμπελακιώτισσα. Έτσι εξηγείται το γιατί μας είπαν να πάμε από Κρυονέρια.

Αναμφισβήτητα η Ορεινή Ναυπακτία βρίθει από φυσικό κάλος, αλλά το οδικό δίκτυο είναι δύσκολο και το χειμώνα ακόμα δυσκολότερο. Βέβαια καμία σχέση με την εποχή του «Καρνάβαλου». Η Άνω και Κάτω Χώρα είναι διαδεδομένα στη συνείδηση του κόσμου ως ένας από τους κορυφαίους χειμερινούς προορισμούς της χώρας .Όχι άδικα με τέτοιο φυσικό κάλος.

Ερχόμενοι από Συρράκο – Καλαρρύτες, η σύγκριση με τα δύο αυτά χωριά είναι αναπόφευκτη και κατ’ επέκταση οι περιοχές της Νότιας Ηπείρου και της Ορεινής Ναυπακτίας. Η  φύση και στις δυο αυτές περιοχές είναι απαράμιλλης ομορφιάς, τα χωριά της Ηπείρου όμως έχουν ταυτότητα κάτι που δεν είδαμε εδώ.

Η ημέρα επιστροφής από τα ταξίδια με την μοτοσυκλέτα, δεν είναι ποτέ ευχάριστη. Το μόνο που μπορεί να τη μετριάσει είναι η σκέψη του επόμενου ταξιδιού. Ξεκινήσαμε από Κάτω Χώρα προς Λιμνίτσα, Ευπάλιο, Πάτρα και πίσω στη βάση μας. Ήταν ένα ακόμα ταξίδι γεμάτο από εικόνες και γνώσεις.